Nowy kierunek w leczeniu raka jelita grubego. Badania krakowskich naukowców dają nadzieję

Jacek Bańka
O tym się mówi
Środa, 2025.12.31

To nie cudowny lek ani szybkie rozwiązanie — raczej pierwszy krok w stronę terapii, która może być skuteczniejsza i mniej obciążająca dla pacjentów. Krakowscy naukowcy opracowali związek działający wybiórczo na komórki raka jelita grubego. Dr Izabela Siemińska tłumaczy, że „działa on przez swoisty receptor, tylko na komórki nowotworowe”, a dr Damian Kułaga zaznacza, że wolałby unikać określenia chemioterapia. „Chodzi o terapię celowaną” — podkreśla.

Rozmówcy podkreślają, że to perspektywa wieloletnia i ryzykowna, a wprowadzenie terapii do praktyki klinicznej zwykle zajmuje wiele lat. Fot. pexels

Zespół z krakowskich uczelni opracował małocząsteczkowy inhibitor kinazy, który w badaniach laboratoryjnych ma prowadzić do śmierci komórek raka jelita grubego przy możliwie ograniczonym wpływie na zdrowe tkanki.
Mechanizm obejmuje m.in. rozregulowanie autofagii oraz — co badacze wskazują jako najistotniejsze — hamowanie cyklu komórkowego komórek nowotworowych.
Przed ewentualnym wdrożeniem potrzebne są szerokie badania bezpieczeństwa, farmakokinetyki i toksyczności, a główną barierą są koszty.
Rozmówcy podkreślają, że to perspektywa wieloletnia i ryzykowna, a wprowadzenie terapii do praktyki klinicznej zwykle zajmuje wiele lat.

Posłuchaj audycji

Terapia celowana na raka jelita grubego: na czym polega pomysł krakowskich naukowców?

W Radiu Kraków dr Izabela Siemińska (Uniwersytet Rolniczy) i dr Damian Kułaga (Politechnika Krakowska) opowiedzieli o opracowanym związku chemicznym, który — jak relacjonowali — ma działać w sposób celowany wobec komórek nowotworowych jelita grubego.

Dr Damian Kułaga wyjaśniał, że chodzi o małocząsteczkowy inhibitor swoistej kinazy.

„Blokując ją, uruchamia pewne szlaki w komórce, które finalnie powodują śmierć komórek nowotworowych, pozostawiając nienaruszone komórki te zdrowe” — mówił.

Zespół podkreślał, że kluczową ideą jest selektywność: uderzenie w mechanizmy istotne dla komórek nowotworowych przy możliwie małym wpływie na tkanki prawidłowe.

Jak działa związek: autofagia i zatrzymanie cyklu komórkowego

Temat jest złożony i nie sprowadza się do jednego procesu. Dr Izabela Siemińska w uproszczeniu tłumaczyła, że zdrowa komórka ma „dwa receptory”, natomiast komórka nowotworowa „jeden” — i to ma umożliwiać wybiórcze działanie.

Badaczka wskazywała m.in. na rozregulowanie autofagii — procesu, który w różnych warunkach może pełnić odmienne role i bywa wykorzystywany przez komórki nowotworowe do przetrwania. Równocześnie podkreśliła element uznany przez zespół za najważniejszy: hamowanie cyklu komórkowego. W jej opisie chodzi o zatrzymanie niekontrolowanych podziałów, typowych dla komórek nowotworowych, co w konsekwencji prowadzi do ich obumierania.

Jak podkreślają nasi goście, różnica między takim podejściem a klasycznymi skojarzeniami z leczeniem jest zasadnicza. Dr Damian Kułaga proponował ostrożność w doborze słów: „unikałbym słowa chemioterapia… bardziej bym się skłaniał ku takiej terapii celowanej”, bo chodzi o model, w którym ogranicza się uszkodzenia komórek prawidłowych. Dr Siemińska dopowiadała, że wiele standardowych metod uderza także w zdrowe, szybko dzielące się tkanki (np. nabłonek czy komórki krwi), a w ich koncepcji celem jest „ominięcie” tego efektu.

Co dalej z badaniami i kiedy terapia mogłaby trafić do pacjentów

Dr Damian Kułaga mówił, że zespół ma za sobą badania in vitro, a także etap badań in vivo, które dały wyniki zgodne z oczekiwaniami. Związek otrzymał nazwę DKAT390 HCl (od inicjałów twórcy), ale rozmówcy podkreślali, że to dopiero początek długiej drogi.

Najbliższe kroki to przede wszystkim szerzej zakrojone badania bezpieczeństwa: sprawdzenie zachowania związku na innych modelach zwierzęcych, badania farmakokinetyczne, toksykologiczne i ocena dystrybucji w organizmie. Dr Kułaga wskazywał, że część analiz można zlecać zewnętrznym instytucjom, ale kluczową barierą są środki finansowe. Badacze mówili o poszukiwaniu finansowania publicznego (krajowego lub europejskiego) i o możliwości zainteresowania prywatnych podmiotów.

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Nowy kierunek w leczeniu raka jelita grubego. Badania krakowskich naukowców dają nadzieję

Terapia celowana na raka jelita grubego: na czym polega pomysł krakowskich naukowców?

Jak działa związek: autofagia i zatrzymanie cyklu komórkowego

Co dalej z badaniami i kiedy terapia mogłaby trafić do pacjentów

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Pierwszy taki rok w historii krakowskiego lotniska. Europejski lider

Niezły budżet powiatu sądeckiego - będzie na modernizację dróg i dwa nowe mosty

"Ugotować niedźwiedzia". Skandynawski kryminał jak western z Północy

Tarnów: w tej parafii księża nie biorą pieniędzy podczas kolędy. "Nie chcemy takich skojarzeń"

Zmarł krakowski artysta Janusz Tarabuła

Sylwestrowicze ruszyli spod Tatr. Duże korki na Zakopiance

Zabrali samochód śpiącego kolegi i wypadli z drogi. Kierowca nie miał uprawnień

Co przyniósł filmowy 2025 rok?

Marynia Gierat: "Jest to nagroda nie tylko dla mnie. To nagroda dla Kina pod Baranami"

Awaria systemu CEPiK. Ogromne problemy z wydawaniem praw jazdy i rejestracją aut w Krakowie

Ostateczny koniec kopalni Olkusz-Pomorzany. Rosną obawy mieszkańców Bolesławia