Lista z Auschwitz za 500 euro... Badacz Holokaustu: "To eksploatacja śmierci"

Patryk Kubiak
Co niesie dzień
Poniedziałek, 2025.11.17

Mówiąc dosadnie: aukcje artefaktów związanych z Holokaustem to nie handel historią, lecz cudzym cierpieniem. Dlaczego te pamiątki wciąż trafiają na aukcje? Czy na pewno mówimy o oryginałach? I kim są ludzie, którzy je kupują? Na te, i wiele innych pytań, odpowiadał w Radiu Kraków dr Bartosz Kwieciński z Centrum Badań Holokaustu UJ.

Zdjęcie ilustracyjne/ Fot. Pexels.

Aukcja pamiątek po ofiarach Holokaustu to — zdaniem eksperta — skandal etyczny, bo eksploatuje ludzkie cierpienie.
Handel tego typu artefaktami jest szeroki, globalny i dobrze rozwinięty, szczególnie w internecie.
Kolekcjonerzy kierują się niezdrową fascynacją lub patologiczną potrzebą obcowania z tragiczną historią.
Ogromna część pamiątek na rynku to falsyfikaty, tworzone pod popyt.
Ekspert uważa, że nie należy wykupywać tych przedmiotów, bo napędza to proceder — do badań wystarczają kopie.

Posłuchaj rozmowy Patryka Kubiaka z dr. Bartoszem Kwiecińskim.

„Eksploatacja śmierci” — etyczny skandal, nie zwykła aukcja

Dom Aukcyjny Felzmann w Neuss miał w poniedziałek (17 listopada) rozpocząć sprzedaż prywatnej kolekcji, obejmującej dokumenty i przedmioty związane z ofiarami niemieckich zbrodni; przeciw aukcji zaprotestował m.in. Międzynarodowy Komitet Oświęcimski, a rzecznik prezydenta Karola Nawrockiego Rafał Leśkiewicz oświadczył, iż prezydent apeluje do polskiego rządu, by ten zażądał zwrotu pamiątek, a w ostateczności je wykupił. Działania domu aukcyjnego potępiła też ministra kultury Marta Cienkowska.

Aukcja ponad 600 dokumentów i przedmiotów należących do ofiar nazistowskiego terroru to — zdaniem dr. Bartosza Kwiecińskiego — nie tylko kontrowersja, lecz poważne naruszenie podstawowej etyki związanej z pamięcią o Holokauście. Ekspert podkreśla, że każdy z tych artefaktów ma indywidualną historię i powinien być traktowany z najwyższym szacunkiem. W muzeach pamięci każdy pojedynczy przedmiot jest rekonstruowany, identyfikowany i osadzany w ludzkiej opowieści. Wystawienie ich na sprzedaż oznacza — jak mówi Kwieciński — „komercyjne zgwałcenie cierpienia”.

Po ostrej reakcji Międzynarodowego Komitetu Oświęcimskiego i polskich władz pamiątki po Holokauście wycofane z aukcji

Każda kartka papieru, każdy dokument czy fragment zabawki dziecięcej jest obudowany opowieścią, próbuje się ją zidentyfikować i nadać imię anonimowym ofiarom

- mówi dr Kwieciński.

Gość Radia Kraków zwraca uwagę, że aukcja zorganizowana w Niemczech to jedynie widoczny wierzchołek ogromnej, międzynarodowej góry lodowej. Handel listami, kartotekami, opaskami, a nawet pasiakami jest stale obecny w internecie, chociażby na amerykańskim eBayu. Setki ofert pojawiają się tam regularnie. To nie marginalny proceder, lecz stały, duży i dochodowy rynek, na którym często obraca się przedmiotami pochodzącymi od rodzin sprawców — nazistów, esesmanów, członków załóg obozów:

„Jeżeli płynie jakaś lekcja z Auschwitz, Holokaustu to taka: brońmy człowieczeństwa”

Kim są kolekcjonerzy? O motywacjach, które trudno zaakceptować

Dlaczego ludzie w ogóle kupują takie pamiątki? Kwieciński tłumaczy: chęć posiadania „kawałka historii”, wynikająca z niezdrowej fascynacji; patologiczna potrzeba obcowania z przedmiotami związanymi ze śmiercią i Zagładą.

Zafascynowanie bywa już bardzo patologiczne — transgresyjne kolekcjonowanie pamiątek po esesmanach, załogach obozów, a nawet decyzji egzekucyjnych

- wyjaśnia rozmówca.

Czwarty wymiar zjawiska to masowe fałszowanie „pamiątek Holokaustu”. Według ekspertów nawet 50–60 proc. przedmiotów oferowanych w handlu to falsyfikaty, specjalnie „postarzane”, tworzone w ostatnich kilku lub kilkunastu latach. Silny popyt generuje zorganizowaną produkcję kolejnych „artefaktów Zagłady”, co tworzy jeszcze bardziej zdegenerowany rynek — już nie tylko kupowania pamięci, lecz jej produkowania na potrzeby konsumpcji.

"Fotografia odegrała kluczową rolę w zachowaniu pamięci o ofiarach Holokaustu"

Czy kupować takie przedmioty? Ekspert: to wątpliwe etycznie

Choć pojawiają się argumenty, że państwa lub muzealne instytucje powinny „ratować” artefakty wykupując je z rynku, dr Kwieciński jest ostrożny. Podkreśla, że zakupy napędzają rynek, a do badań wystarczają kopie. Wyjątek mógłby dotyczyć pojedynczych, absolutnie unikatowych dokumentów, ale generalnie – nie należy „monetyzować śmierci”. Rynek nie zniknie, bo jest efektem ludzkich słabości, fascynacji i braków emocjonalnych, których nie naprawi ani prawo, ani interwencje.

Wystarczy mieć kopie. Nie trzeba żadnych oryginałów — inaczej tylko napędzamy ten rynek

- uważa dr Kwieciński.

Chrześcijański antysemityzm. Dwa tysiące lat pogardy, wypędzeń i zbrodni

Autor:

Patryk Kubiak

Komentarze (1)

Gregor

2025-11-19

"Wystarczy mieć kopie. Nie trzeba żadnych oryginałów — inaczej tylko napędzamy ten rynek - uważa dr Kwieciński." Szanowni Państwo oto obraz elity RP. Rozumiem że w sklepie placi pan kserówkami bankotów.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Lista z Auschwitz za 500 euro... Badacz Holokaustu: "To eksploatacja śmierci"

„Eksploatacja śmierci” — etyczny skandal, nie zwykła aukcja

Kim są kolekcjonerzy? O motywacjach, które trudno zaakceptować

Czy kupować takie przedmioty? Ekspert: to wątpliwe etycznie

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Za dużo florystów, za mało listonoszy. Jest lista zawodów nadwyżkowych i deficytowych w Krakowie

"Robiąc remont, tworzymy klasyczne dzieło sztuki"

Zachodnia obwodnica Gorlic raz jeszcze. Będą nowe warianty trasy

Zastrzyk na drogi. Powiaty tarnowski i dąbrowski z dotacją na remonty

Dlaczego zawaliła się kamienica w Krakowie? Luki w prawie, brak pieniędzy, czekanie na "biodegradację"

Jest decyzja w sprawie kamienicy przy Grzegórzeckiej. "Tryb natychmiastowy"

Naprawdę Cię słucham. O empatii w rozmowie.

Kontrowersyjny dyrektor krakowskiego liceum nie wróci na stanowisko. Kto go zastąpi?

Maria i Jerzy Chronowscy, architekci osiedli Krakowa, bohaterami filmu dokumentalnego Instytutu Architektury

Dlaczego dzieci traktujemy surowiej niż dorosłych?

Przemysław Czarnek: "Trzeba wyjśc z ETS-u! Jakub Wiech: to oznaczałoby Polexit

Gigantyczna kara dla Śląska Wrocław. PZPN podjął decyzję

3102 cyfry po przecinku! Nowy rekord recytacji liczby Pi na Politechnice Krakowskiej

Przemoc, której nie widać. Dlaczego przemoc psychiczna bywa gorsza niż fizyczna?

Będzie trzeci pas ruchu na autostradzie A4 między Dulową a Balicami. GDDKiA ogłosiła przetarg

Porwali 24-latka i wozili go po Polsce. Jest akt oskarżenia wobec dwóch mężczyzn

Koniec utrudnień po wypadku w Bieczu

Komisja ds. nadużyć w Kościele. Paulina Guzik: „Papierkiem lakmusowym będzie odpowiedzialność biskupów”

Reforma PIP po decyzji parlamentu. Marek Benio: „To rozwiązanie raczej punktowe”

Lista z Auschwitz za 500 euro... Badacz Holokaustu: "To eksploatacja śmierci"

„Eksploatacja śmierci” — etyczny skandal, nie zwykła aukcja

Kim są kolekcjonerzy? O motywacjach, które trudno zaakceptować

Czy kupować takie przedmioty? Ekspert: to wątpliwe etycznie

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Za dużo florystów, za mało listonoszy. Jest lista zawodów nadwyżkowych i deficytowych w Krakowie

"Robiąc remont, tworzymy klasyczne dzieło sztuki"

Zachodnia obwodnica Gorlic raz jeszcze. Będą nowe warianty trasy

Zastrzyk na drogi. Powiaty tarnowski i dąbrowski z dotacją na remonty

Dlaczego zawaliła się kamienica w Krakowie? Luki w prawie, brak pieniędzy, czekanie na "biodegradację"

Jest decyzja w sprawie kamienicy przy Grzegórzeckiej. "Tryb natychmiastowy"

Naprawdę Cię słucham. O empatii w rozmowie.

Kontrowersyjny dyrektor krakowskiego liceum nie wróci na stanowisko. Kto go zastąpi?

Maria i Jerzy Chronowscy, architekci osiedli Krakowa, bohaterami filmu dokumentalnego Instytutu Architektury

Dlaczego dzieci traktujemy surowiej niż dorosłych?

Przemysław Czarnek: "Trzeba wyjśc z ETS-u! Jakub Wiech: to oznaczałoby Polexit

Gigantyczna kara dla Śląska Wrocław. PZPN podjął decyzję

3102 cyfry po przecinku! Nowy rekord recytacji liczby Pi na Politechnice Krakowskiej

Przemoc, której nie widać. Dlaczego przemoc psychiczna bywa gorsza niż fizyczna?

Będzie trzeci pas ruchu na autostradzie A4 między Dulową a Balicami. GDDKiA ogłosiła przetarg

Porwali 24-latka i wozi­li go po Polsce. Jest akt oskarżenia wobec dwóch mężczyzn

Koniec utrudnień po wypadku w Bieczu

Komisja ds. nadużyć w Kościele. Paulina Guzik: „Papierkiem lakmusowym będzie odpowiedzialność biskupów”

Reforma PIP po decyzji parlamentu. Marek Benio: „To rozwiązanie raczej punktowe”

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię

Porwali 24-latka i wozili go po Polsce. Jest akt oskarżenia wobec dwóch mężczyzn