Kiedy zapada decyzja o usunięciu zęba – jakie kryteria biorą Państwo pod uwagę?
O decyzji o usunięciu zęba mówimy wtedy, gdy jego rokowanie jest beznadziejne albo pozostawienie go zagraża zdrowiu pacjenta. Zawsze poprzedza ją badanie i dokładna diagnostyka. Oceniamy, czy ząb da się jeszcze leczyćzachowawnczo lub endodontycznie.
Jeśli mamy do czynienia z nieodbudowywalnym ubytkiem, pęknięciem korzenia, brakiem możliwości odbudowy korony. zaawansowaną chorobą przyzębia i duża utrata kości szanse na zachowanie zęba są bardzo niskie.
Bierzemy też pod uwagę nawracające stany zapalne i torbiele, a w przypadku zatrzymanych ósemek — bóle, nawracające zapalenia kaptura dziąsłowego czy niszczenie sąsiedniego zęba.
Równocześnie myślimy strategicznie o całym planie leczenia: czasem usunięcie zęba jest elementem planu ortodontycznego, innym razem przygotowuje do rekonstrukcji protetycznej lub implantologicznej.
Ważne są również czynniki pacjenta — ogólny stan zdrowia, przyjmowane leki, higiena i gotowość do dalszego leczenia. Zawsze najpierw omawiamy alternatywy, gdy jednak ryzyko przewyższa korzyści, rekomendujemy ekstrakcję i od razu planujemy tymczasowe oraz docelowe uzupełnienie.
Krótko mówiąc usuwamy ząb, gdy nie da się go trwale uratować albo jego pozostawienie szkodzi, decyzję podejmujemy po badaniu i zdjęciach, w kontekście całego planu leczenia.
Usuwanie ósemek. Kiedy należy je usuwać? Jak się to przeprowadza?
Ósemki, czyli ostatnie zęby w łuku, są zwykle najbardziej problematyczne dla pacjentów. Wszystko dlatego, że wyrzynając się później niż inne, mają zwykle niewystarczającą ilość miejsca by się odpowiednio rozwinąć. To sprawia, że często mówi się o tzw. Ósemkach zatrzymanych. Tego rodzaju sytuacja może prowadzić do stanów zapalnych, a także nieprzyjemnych dolegliwości bólowych. Zęby zatrzymane, napierając na pozostałe zęby, mogą też powodować ich stłoczenie, a co za tym idzie - konieczność leczenia ortodontycznego.
Nawet jednak, jeśli ząb mądrości wyrzyna się prawidłowo, to zwykle jest do niego trudny dostęp – zarówno dla pacjenta przy codziennej higienie, jak i dla dentysty przy przeglądach stomatologicznych czy leczeniu. Ograniczone możliwości czyszczenia sprawiają, że ósemki często się psują. I w konsekwencji wymagają usunięcia.
Ale każdorazowo sytuacje ocenia lekarz.
Co to znaczy, że ząb jest ‘zatrzymany’ i na czym polega jego odsłanianie?
Ząb zatrzymany to ząb, który wykształcił się prawidłowo, ale nie wyrżnął do jamy ustnej w przewidywanym czasie. Czyli są to zęby, które nie urosły całkowicie – pozostały częściowo w kości lub zaczęły rosnąć pod nieodpowiednim kątem.
Najczęściej dotyczy to kłów w szczęce i ósemek, rzadziej siekaczy czy przedtrzonowców. Przyczyną bywa brak miejsca, nieprawidłowe położenie zawiązka, zbyt gęsta kość lub przeszkoda (np. torbiel).
Chirurg wówczas wykonuje delikatne nacięcie i odsunięcie dziąsła, czasem robi niewielkie opracowanie kości, by odsłonić koronę zęba. Dzięki temu np. ortodonta podczepiając delikatną siłę, krok po kroku wprowadza taki ząb np. dwójkę lub trojkę do łuku
Pomoc chirurga stomatologa jest potrzebna również w leczeniu zespołowym przed rozpoczęciem właściwego leczenia implantologicznego lub protetycznego. O jakie procedury chodzi?
Oczywiście m.in. o usuwanie zębów - jeśli są na tyle zniszczone, że stanowią przeszkodę na drodze do nowego uśmiechu. Część przygotowania do procesu implantologicznego może również zakładać np. konieczność podniesienia dna zatoki szczękowej połączone z odbudową kości. Wszystko po to, aby możliwe było prawidłowe wszczepienie implantu zębowego.
Chirurgia przedprotetyczna to również usuwanie wszelkich zmian chorobowych kości czy dziąseł.
Należy bowiem pamiętać, że leczenie protetyczne i implantologiczne, aby zostało przeprowadzone w sposób właściwy, wymaga działania w środowisku zdrowej jamy ustnej, pozbawionej ostrych stanów zapalnych.
Skąd biorą się zmiany zapalne w kości i jak są leczone?
Ubytki w kości to najczęściej skutek długo tlącego się stanu zapalnego przy korzeniu zęba. Zwykle po nieleczonej głębokiej próchnicy, martwicy miazgi albo niedokładnym leczeniu kanałowym.Podobne często zupełnie bezbolesne zmiany widzimy też przy chorobach przyzębia. Przyczyną zaniku kości jest także brak zębów lub ich nieprawidłowe ustawienie, co może powodować nieodpowiednie obciążenie kości w jamie ustnej.Niektóre choroby, takie jak cukrzyca, które wpływają na zdrowie kości. A także procesy starzenia się organizmu, w tym osteoporoza, która powoduje osłabienie i utratę masy kostnej.
Wykrywamy je najczęściej na zdjęciu pantomograficznym lub CBCT.
Leczenie polega na usunięciu przyczyny i oczyszczeniu zmiany: jeśli ząb rokuje wykonujemy powtórne leczenie kanałowe lub resekcję wierzchołka z łyżeczkowaniem zmiany. Przy dużych torbielach chirurgicznie je usuwamy. Antybiotyk traktujemy tylko jako wsparcie, nie „lek na brakiw kości”. Gdy ząb jest bez rokowania, usuwamy go i dokładnie oczyszczamy zainfekowaną tkankę.
W rozległych ubytkach od razu odbudowujemy kość odpowiednimi materiałami biologicznym –kościozastępczymi i przykrywamy membraną lub „opatrunkiem” z dziąsła, a gojenie kontrolujemy radiologicznie — zwykle widać odbudowę w ciągu kilku–kilkunastu miesięcy.
Po co odbudowuje się kość po usunięciu zęba?
Bez odpowiedniej ilości kości, zęby mogą stawać się luźne, a w skrajnych przypadkach dochodzić do ich utraty.Cały narząd żucia może przez to gorzej pracować, pojawiają się bóle w stawie skroniowo-żuchwowym. Kolejnym problemem jest zmiana kształtu szczęki lub żuchwy. Zaburzeniu ulega ich wysokość bądź szerokość. To z kolei przekłada się na obniżenie zgryzu, wywołujące nieprzyjemne dolegliwości. Żuchwa może się cofnąć oraz podnieść ku górze, co zaburza symetrię między górnym a dolnym piętrem twarzy. Zanik kości powoduje również zaburzenia zgryzu, w efekcie czego może, np. zabraknąć miejsca na uzupełnienie protetyczne.
Po ekstrakcji kość szybko się kurczy. Jej odbudowa/zabezpieczenie pozwalazachować objętość i kształt wyrostka oraz linii dziąsła oraz umożliwia wstawienie implantu czy innej pracy protetycznej.
Czy zabiegi chirurgii stomatologicznej bolą? Jakie są dziś możliwości znieczulenia?Jak wygląda pierwszy tydzień po zabiegach i czego pacjent powinien unikać?
Zabiegi są wykonywane w znieczuleniu, najczęściej miejscowym, więc nie bolą w trakcie. Po zabiegu spodziewamy się umiarkowanego obrzęku/bolesności 1–3 dni, szwy zdejmujemy zwykle po tygodniu. Standardowe zalecenia: to chłodzenie, miękka dieta, delikatna higiena, bez wysiłku/sauny kilka dni. Antybiotyk tylko gdy są ku temu wskazania.
Kontrolujemy gojenie klinicznie i na zdjęciach. Rekonwalescencja zależy też od higieny, niepalenia i kontroli chorób ogólnych (np. cukrzycy).