Edytuj
share
Baśnie Braci Grimm: fenomen, który po ponad dwustu latach wciąż budzi emocje
Do baśni Braci Grimm przylgnęła łatka krwawych i przerażających. Mimo to czytano je, opowiadano, ekranizowano, aż określono je klasyką i tak już zostało. Jak widzimy je w XXI wieku? Do dyskusji przyłączyło się Radio Kraków, realizując słuchowisko “Grimmersive. Bracia Grimm dla dorosłych”, które niebawem będzie dostępne w sieci.
Przełomem w dyskusji o pracy braci Grimm była niewątpliwie praca prof. Elizy Pieciul-Karmińskiej, nie tylko na gruncie naukowym, ale popularyzatorskim. Opublikowanie przez Wydawnictwo Dwie Siostry książki “Żyli długo i szczęśliwie, póki nie umarli. Nieznane baśnie braci Grimm”, do której teksty wybrała i przetłumaczyła Pieciul-Karmińska sprawiło, że podejście do pracy Grimmów mogło zmienić się w środowisku pozaakademickim.
W artykule Radia Kraków zat. “Jak powstały baśnie braci Grimm: bez pruderii i morału” przeanalizowaliśmy myśl przekazywaną przez prof. Pieciul-Karmińską.
Obecnie, w trzy lata po premierze tytułu opublikowanego przez Wydawnictwo Dwie Siostry, widzimy wzrastające zainteresowanie recepcją historii, pochodzących z wydań z 1812 i 1815 roku, tych które nie miały spełniać rozrywkowego i edukacyjnego wymogu literatury dziecięcej. Historie tam zebrane nie miały w sobie fabularnego pomysłu, nie kusiły pełną nauki puentą, ani “ubezwłasnowolnionymi” bohaterkami, uwikłanymi w społeczne role i zadania nadane im przez społeczeństwo w danym okresie w historii.
To tam pozwalano sobie na gawędziarski ton, brak ozdobników i rozbudowanych fabuł, brak finału. Często posługiwano się prostym, niekoniecznie literackim językiem. I to właśnie to wydanie prowokuje do namysłu i poszukiwania nowych dróg interpretacyjnych.
Nie tylko Radio Kraków zdecydowało się na wykorzystanie opowieści z książki prof. Pieciul-Karmińskiej. We Wrocławskim Teatrze Pantomimy im. Henryka Tomaszewskiego dosłownie kilka dni temu odbyła się premiera “Złych baśni” w reż. Marcina Libera (https://pantomima.wroc.pl/przedstawienia/zle-basnie) . Spektakl zbiera świetne recenzje.
Zainteresowanych biografią i działalnością Grimmów zachęcamy do śledzenia dwóch książek, które niebawem pojawią się na polskim rynku. Wydawnictwo Poznańskie sięga po “Braci Grimm. Biografię” Ann Schmiesing w przekładzie Anny Halbersztat (Premiera: 28.01.2026), w której znajdziemy 14 rozdziałów uporządkowanych chronologicznie od dzieciństwa do ostatnich lat spędzonych w Berlinie, uwzględniając wkład słynnych braci w naukę, zbieranie baśni czy recepcję pierwszego wydania.
Druga propozycja to ponowne spotkanie z prof. Elizą Pieciul-Karmińską w roli tłumaczki, ale też autorki posłowia. Państwowy Instytut Wydawniczy opublikuje wiosną br. biografię Grimmów, o której tak pisze tłumaczka:
(...) w kultowej serii "Biografie sławnych ludzi" opowieść o życiu i dziele braci Grimm - zaproponowana przeze mnie i przetłumaczona z języka niemieckiego w ścisłej współpracy z autorem Hansem-Georgiem Schedem, z pięknymi (i bardzo licznymi) ilustracjami z niemieckich źródeł oraz z rozległymi przypisami i posłowiem.
Coś nam mówi, że już lektura przypisów może być wyjątkowo zajmującą lekturą.
Po radiowej prapremierze słuchowiska “Grimmersive. Bracia Grimm dla dorosłych”, która odbyła się 29 grudnia, dziś i jutro - 19 i 20 stycznia - spotkamy się w Studiu im. Romany Bobrowskiej, aby w całkowitej ciemności świętować premierę produkcji i wsłuchać się w niepokojące, ale na wskroś ludzkie historie Grimmów, które na potrzeby słuchowiska zaadaptowała Elżbieta Łapczyńska. Ta forma odsłuchu pozwoli też na zaprezentowanie możliwości wykorzystania dźwięku przestrzennego w tej formie radiowej. Wszystko wskazuje na to, że produkcja Radia Kraków jest jedną z pierwszych, o ile nie pierwszą (jeśli chodzi o słuchowisko radiowe) produkcją, która jest w pełni zrealizowana w dźwięku immersyjnym.
Przeczytaj o dźwięku przestrzennym:
Podczas poniedziałkowego odsłuchu odbędzie się rozmowa z prof. Elizą Pieciul-Karmińską - naukowczynią, specjalistką od przekładu, badaczką Grimmów, którą poprowadzi red. Tadeusz Marek. Rozmowa zostanie zarejestrowana i pojawi się na antenach Radia Kraków i Radia Kraków Kultura.
To jeszcze nie koniec niespodzianek
Przed nami jeszcze jedna premiera tego niezwykłego słuchowiska. Już w środę, 21 stycznia, słuchowisko zostanie udostępnione wszystkim zainteresowanym na stronie internetowej Radia Kraków oraz na platformie YouTube wraz z instrukcją dot. słuchania.
Słuchowisko “Grimmersive. Bracia Grimm dla dorosłych”
na podstawie książki “Żyli długo i szczęśliwie, póki nie umarli. Nieznane baśnie braci Grimm”
przekład i wybór: Eliza Pieciul-Karmińska
adaptacja: Elżbieta Łapczyńska
reżyseria: Georgina Gryboś
realizacja dźwięku, produkcja: Grzegorz Dąbek
muzyka: Jakub Gucik | Spółdzielnia Muzyczna Contemporary Ensemble
Występują:
Katarzyna Krzanowska
Michał Majnicz
Juliusz Chrząstowski
Stanisław Linowski
Julia Latosińska
opracowanie graficzne: Michalina Jurczyk
Słuchowisko realizowane na podstawie baśni autorstwa braci Jacoba i Wilhelma Grimm, w tłumaczeniu i z posłowiem Elizy Pieciul-Karmińskiej, opublikowanych w książce „Żyli długo i szczęśliwie, póki nie umarli. Nieznane baśnie braci Grimm” wydanej przez Wydawnictwo Dwie Siostry.

Źródło:
Opracowanie własne