W "Zielono mi" o wielkanocnych palmach

Zielono mi
Piątek, 2015.03.27

Niedzielę Palmową zwano w Polsce Niedzielą Wierzbną lub Kwietną, jako że przypada ona najczęściej w porze, kiedy zaczynają się zielenić wierzbowe witki, a pierwsze kwiaty zwiastują wiosnę.

Fot. Damian Radziak

Wielkanocna palma na nowosądeckim rynku

Fot. D. Radziak

1 / 8

Konkurs Palm w Lipnicy. Fot. Paweł Szewczyk.

W chrześcijańskim roku liturgicznym Niedziela Palmowa rozpoczyna ostatni tydzień Wielkiego Postu – okresu przygotowania do święta Zmartwychwstania Pańskiego czyli Wielkanocy. Zgodnie z przekazem ewangelicznym z gałązkami palmy w ręku witano przybywającego na osiołku do Jerozolimy, na święto Paschy, Mistrza z Nazaretu.

W Polsce palmy pojawiły się wraz z przyjęciem chrześcijaństwa i trwają w naszej obrzędowości do dzisiaj. I chyba dlatego, że trudno w naszym klimacie było zdobyć liście palmowe, wybierano to, co rosło w ogrodzie lub tuż za płotem. Najczęściej tworzy je kilka związanych w pęk witek wierzby z baziami, ale także gałązki wiśni, cisa, jałowca, leszczyny, jodły i sosny.

Wierzbowe gałązki wybierano jednak chyba najczęściej, jako że uznawana jest za drzewo symbolizujące życie, potrafiące odradzać się w najtrudniejszych nawet warunkach. Wynika to z szybkiego tempa wzrostu większości wierzb oraz łatwości ukorzeniania się obciętych gałązek. W okolicach Krakowa palmy robi się też z trzcin i sitowia. Na Kurpiach jest to cienki pieniek świerka, jodły lub sosny z zachowanym czubem, opleciony gałązkami brusznicy, borówki, wrzosu, rozchodnika, widłaku. Palmy ubiera się, stroi, barwinkiem, mirtem, wstążkami i papierowymi kwiatami. W Polsce północno-wschodniej wielkanocna palma jest misternie układana na drewnianym pręcie z drobnych, suchych nieśmiertelników i traw, często barwionych na różne kolory. Tradycja ta przywędrowała tam z Litwy, a ten rodzaj palm nazywany jest często wileńskimi.

Surowiec potrzebny do wykonania palm gromadzono dużo wcześniej, zwłaszcza gałęzie, które trzymane w wodzie i w cieple wypuszczały listki i zakwitały. W poszczególnych regionach nie tylko forma, ale także wielkość palm była bardzo różna, od małych, nie przekraczających pół metra, po kilkunastometrowe olbrzymy. Słynęły z nich zwłaszcza Kurpie na północy kraju oraz Gorlice, Jasło, Rabka, Tokarnia, Wiśniowa, Lipnica Murowana na południu. Ostatnio w wielu miejscowościach organizowane są konkursy na najpiękniejszą czy też najwyższą palmę.

W polskiej kulturze ludowej palmy odgrywały zawsze ważną rolę obrzędową. W Beskidach zaraz po przyjściu z kościoła gospodyni uderzała nią dzieci, co miało zapewnić im zdrowie na cały rok. Z kolei, by uchronić się przed zaziębieniem i bólem gardła, należało połknąć bazie oderwane z palmy. Dawano ją też do zjedzenia krowom, żeby ich nikt nie urzekł i nie odebrał czarami mleka.

W Gorcach przyniesioną z kościoła palmę stawiano najpierw przed progiem domu, obory lub stajni, co miało zabezpieczyć gospodarstwo aż do następnej Wielkanocy przed nieszczęściami i robactwem, a dopiero po pewnym czasie zabierano do domu. Na Podhalu gospodyni dzieliła ją na tyle części, ile było zabudowań w zagrodzie i każdy kawałek umieszczała w innym budynku, by nie zniszczył go pożar, a przebywającemu w nim dobytkowi nie zaszkodziły czary. W niektórych częściach Karpat kawałki palmy wkładano też do ziemniaków w piwnicy i zboża zgromadzonego na zimę, co miało zabezpieczyć je przed gniciem i przed gryzoniami.

Z Wielkanocą kojarzą się jeszcze inne rośliny. Zwyczaj wysiewania rzeżuchy przejęto od Rzymian, którzy uznawali tę roślinę za symbol zdrowia i siły. Podobnie dzisiaj, w okresie Świąt Wielkanocnych kiełkująca szybko i niewymagająca rzeżucha symbolizuje odradzające się życie i siły witalne, a przy tym jest smaczna i zdrowa. W każdym niemal ogrodzie można spotkać bukszpany o zimozielonych liściach, które także tradycyjnie używane są do dekoracji wielkanocnych i wkładane do koszyczków ze święconką symbolizują trwałość życia, nieśmiertelność. Oprócz bukszpanu można użyć do dekoracji także innych zimozielonych roślin np. barwinka.

PYTANIE KONKURSOWE: Wymień trzy rośliny które powinny znaleźć się w Palmie wielkanocnej.

Więcej o konkursie

Anna Łoś- Kluz

1 / 36

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

W "Zielono mi" o wielkanocnych palmach

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Wybory na Węgrzech. Magyar: Orban pogratulował mi zwycięstwa w wyborach

Akcja Śmieci Skrzydeł nie Mają 2026

Puszcza Niepołomice rewelacją wiosny. Tomasz Tułacz: „Nigdy nie było zwątpienia i rezygnacji”

Komunikacja w relacji – dlaczego tak trudno się dogadać?

30. Ogólnopolski Turniej Tańca Towarzyskiego

We wtorek Marsz Żywych. Będą utrudnienia na drogach w Oświęcimiu

Miała być nowoczesna, ciągle się psuje. Znów awaria miejskiej toalety w Tarnowie

Koniec chaosu reklamowego w Zakopanem? Projekt uchwały gotowy

Spotkanie wokół książki "Odkrywanie Krakowa. Wszystkie pasje Ambrożego Grabowskiego" autorstwa Marzeny i Marka Florkowskich

Lista Niezapomnianych Przebojów. Notowanie nr 1611 (12.04.2026)

Krokusy znów pojawiają się w górach. Kiedy będzie ich najwięcej?

Mieszkańcy Kościeliska ruszyli do sprzątania. Zaskakujące znaleziska

Coraz mniej śmieci pod Tatrami? Mieszkańcy widzą poprawę

Jerzy Maksymiuk 90! Orzeł jest zawsze orłem!

Tarnów uczcił rocznicę zbrodni katyńskiej. „Trzeba przypominać prawdę”

Wierni, jak co roku, zebrali się w Łagiewnikach

Tylko remis Wisły w Bytomiu

Kard. Grzegorz Ryś w Łagiewnikach: "Nie wystarczy dać człowiekowi chleb"

Sprawiedliwy podział punktów przy Kałuży

Lista Niezapomnianych Przebojów. Notowanie nr 1610 (05.04.2026)

W "Zielono mi" o wielkanocnych palmach

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Wybory na Węgrzech. Magyar: Orban pogratulował mi zwycięstwa w wyborach

Akcja Śmieci Skrzydeł nie Mają 2026

Puszcza Niepołomice rewelacją wiosny. Tomasz Tułacz: „Nigdy nie było zwątpienia i rezygnacji”

Komunikacja w relacji – dlaczego tak trudno się dogadać?

30. Ogólnopolski Turniej Tańca Towarzyskiego

We wtorek Marsz Żywych. Będą utrudnienia na drogach w Oświęcimiu

Miała być nowoczesna, ciągle się psuje. Znów awaria miejskiej toalety w Tarnowie

Koniec chaosu reklamowego w Zakopanem? Projekt uchwały gotowy

Spotkanie wokół książki "Odkrywanie Krakowa. Wszystkie pasje Ambrożego Grabowskiego" autorstwa Marzeny i Marka Florkowskich

Lista Niezapomnianych Przebojów. Notowanie nr 1611 (12.04.2026)

Krokusy znów pojawiają się w górach. Kiedy będzie ich najwięcej?

Mieszkańcy Kościeliska ruszyli do sprzątania. Zaskakujące znaleziska

Coraz mniej śmieci pod Tatrami? Mieszkańcy widzą poprawę

Jerzy Maksymiuk 90! Orzeł jest zawsze orłem!

Tarnów uczcił rocznicę zbrodni katyńskiej. „Trzeba przypominać prawdę”

Wierni, jak co roku, zebrali się w Łagiewnikach

Tylko remis Wisły w Bytomiu

Kard. Grzegorz Ryś w Łagiewnikach: "Nie wystarczy dać człowiekowi chleb"

Sprawiedliwy podział punktów przy Kałuży

Lista Niezapomnianych Przebojów. Notowanie nr 1610 (05.04.2026)

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię