Radio Kraków
  • A
  • A
  • A
share

Sanacja – władza na własność

Choć na tle ówczesnych trendów ustrojowych w Europie, ustrój polityczny odrodzonego państwa polskiego przedstawiał się relatywnie dobrze, w praktyce szwankował. Kulejące instytucje państwowe próbował naprawić Marszałek Piłsudski, poprzez obalenie siłą legalnych władz i przejęcie władzy. Jakie były tego konsekwencje? O tym w programie IPN i RK "Pamięć Niepodległości" dyskutowali : historyk prof. Mariusz Wołos z Uniwersytetu Pedagogicznego i politolog dr. Maciej Zakrzewski z IPN Kraków i UPJPII. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.

Plakat z okazji XX rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości. Fot. Zbiory BN

 

II Rzeczpospolita, odrodzona w 1918 r. po 123-letniej niewoli, z trzech organizmów państwowych i z ogólnego powojennego niedostatku, zdołała dosyć szybko zbudować swoje struktury państwowe (Mała Konstytucja – 1919, Konstytucja Marcowa – 1921) i obronić je przed agresją Rosji bolszewickiej (bitwa warszawska – 1920).

Na tle tych trudnych warunków, a także na tle ówczesnych trendów ustrojowych w Europie (gdzie modelem referencyjnym był system III Republiki Francuskiej) ustrój polityczny nowego państwa przedstawiał się relatywnie dobrze. Ale, jak każda młoda demokracja, w praktyce szwankował.

Najważniejszą cechą owej praktyki ustrojowej lat 1919 – 1926 była niestabilność gabinetowa. Utrudniała ona prowadzenie spójnej polityki, wprowadzała w kraju chaos, torowała drogę do układów klientelistycznych, a dalej do korupcji.

Józef Piłsudski, który w pierwszych latach II RP był czołową osobistością polityczną w państwie, stał się potem zagorzałym krytykiem systemu. Od 1923 przeszedł na pozycje outsidera i powoli budował swój obóz polityczny, ustawiony na pozycjach ostrej krytyki systemu. W dużej mierze ta krytyka była uzasadniona. Problemem było tylko to, jak naprawić szwankujące instytucje.

Marszałek Piłsudski wybrał drogę naprawy poprzez obalenie siłą legalnych władz i przejęcie władzy. Zaś po zamachu majowym, chociaż powrót do parlamentarnych metod sprawowania władzy nie był wykluczony, zdecydował się na rządy pozaparlamentarne (1926 – 1930), a potem na rządy autorytarne (1930 – 1935).

 

Prezydent Ignacy Mościcki podpisuje konstytucję kwietniową 23 kwietnia 1935 Fot.https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstytucja_kwietniowa

 

Po śmierci Piłsudskiego (maj1935) dziedzice jego politycznej schedy nie umieli wyjść z impasu. Kres temu porządkowi położyła dopiero podwójna agresja sąsiadów Polski w 1939 r.  

 

RG (IPN)

 

 

Audycja "Pamięć Niepodległości" realizowana jest w ramach projektu objętego Patronatem Narodowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości 

   

Wyślij opinię na temat artykułu

Kontakt

Sekretariat Zarządu

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Dodaj pliki

Wyślij opinię