„Dla człowieka religijnego przestrzeń nie jest jednorodna. Wykazuje pęknięcia i rysy, zawiera części jakościowo odmienne od pozostałych. «Nie zbliżaj się tu! Zdejm sandały z nóg, gdyż miejsce, na którym stoisz, jest ziemią świętą» (Wj 3,5), przemówił Bóg do Mojżesza. Istnieje więc pewna święta, to jest «naładowana mocą», pełna znaczenia przestrzeń, i istnieją też inne rejony przestrzeni, które nie są święte i w konsekwencji nie mają struktury ani trwałości, są jednym słowem «amorficzne». Tę niejednorodność przestrzeni człowiek religijny przeżywa jako przeciwieństwo między przestrzenią świętą – to znaczy jedyną rzeczywistą, rzeczywiście istniejącą – a całą resztą, która otacza go jako bezkształtny przestwór”. Słowa Mircei Eliadego stanowią ważny kontekst tego, co wydarzyło się w Nowej Hucie w dniu 27 kwietnia 1960 r. wraz ze zdarzeniami poprzedzającymi, w tym przede wszystkim z postawieniem i poświęceniem 17 marca 1957 r. nowohuckiego krzyża. To, co się stało później, było już w pewnym sensie tylko konsekwencją naruszenia sfery sacrum. Oczywiście wytłumaczenie całej złożoności wydarzenia, jakim dla ludzi wierzących była obrona krzyża podjęta wobec próby pozbycia się go przez władze komunistyczne, a następnie wybuch związanych z tym zamieszek, nie jest tak proste, aby sprowadzić je tylko do rywalizacji sfer sacrum i profanum. Stanowi ona jednak bardzo ważny kontekst duchowy i transcendentalny. Społeczność Nowej Huty przywiozła tutaj „świadomość dziedzictwa”, duchowy bagaż, być może wyrwany spod miedzy – jak chciał Ważyk – ale jej własny! Tej „świadomości dziedzictwa” musiało być wystarczająco dużo, aby mieć poczucie sacrum.
- A
- A
- A
Operacja “Usunąć krzyż” - Nowa Huta 1960
"Katolicy, brońmy wolności sumienia i wyznania" - to treść jednego z kilku plakatów, które pojawiały się na krzyżu, w którego obronie wystąpili mieszkańcy Nowej Huty w kwietniu 1960 roku. O nowohuckiej walce o krzyż, o skutkach protestu i pamięci o tamtych wydarzeniach w Programie RK i IPN "Posłuchaj historii" mówił dr Wojciech Paduchowski z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Krakowie, autor książki pt. "Karły pod krzyżem", w której opisał nie tylko bardzo dokładnie wydarzenia z 1960 roku, ale także pokazał je w szerszym kontekście społecznym, psychologicznym i kulturowym Nowej Huty. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.
Dla historyka Nowa Huta stanowi swoisty mikrokosmos – choć nie tak bardzo mały, w 1960 r. liczyło ono bowiem już sto tysięcy mieszkańców, i to zarówno takich, którzy przybyli tutaj, aby rozpocząć nowe życie, jak i tych, których przodkowie zamieszkiwali te tereny od pokoleń, a po rozpoczęciu budowy Nowej Huty zasiedlili bloki lub pozostali w swoich częściowo zachowanych wsiach. Tak właśnie było ze starą wsią Bieńczyce, na polach której przy nowo wytyczonych ulicach Karola Marksa (dziś Ludźmierska) i Władimira Majakowskiego (dziś Obrońców Krzyża) miał stanąć kościół – pierwszy w planowo ateistycznym i socjalistycznym mieście, jakim miała być Nowa Huta według propagandystów nowego systemu i nowej ideologii. Choć paradygmat „nowego człowieka” nie należał wyłącznie do refleksji komunistycznej, to właśnie tutaj miał się urzeczywistnić. Co prawda nie doszło do tego, ale z pewnością zawładnął on świadomością niektórych osób. Ludzie nie poddają się łatwej kategoryzacji.
W.Paduchowski (IPN) / jd
Komentarze (0)
Najnowsze
-
22:30
Novel Food - żywność pod kontrolą
-
21:36
„Szliśmy po bardzo kruchym lodzie”. Edward Nowak o wyborach 4 czerwca, transformacji i tym, dlaczego Polska odniosła sukces
-
21:24
Poważne utrudnienia na kolei w Małopolsce. Ruch pociągów całkowicie wstrzymany
-
18:37
Nawet 100 tys. zł miesięcznie. Ilu lekarzy w Polsce zarabia takie kwoty?
-
17:25
Ekspert podważa sens S7 do Myślenic. „To będzie kolejna droga pompująca ruch do Krakowa”
-
17:24
Ewolucja kultowego shell-toe — historia modelu Superstar i jego nowa odsłona
-
17:13
Auto uderzyło w budynek. Dwie osoby ranne
-
16:09
Europejski Trybunał Praw Człowieka: Czy można zaskarżyć państwo?
-
16:00
FUTBOL W SERCU I NA WAWELU
-
15:53
Transkrypcja aktów małżeństwa par jednopłciowych: uproszczenie przepisów czy chaos prawny
-
15:22
Ogólnopolska konferencja o rozwoju mowy dziecka „Chcę powiedzieć"
-
14:43
Przejechaliśmy nowym odcinkiem linii kolejowej z Nowego Sącza do Marcinkowic
-
14:38
Z Nowego Sącza do Marcinkowic w 11 minut. Pociągi wracają na trasę. ZDJĘCIA
-
14:34
Krakowska szkoła tańca obchodzi jubileusz
-
13:54
"Położna jest przewodnikiem po świecie kobiecości". Dlaczego środowisko protestuje przeciw zmianom w kształceniu?
-
13:34
Po 35 latach gmina Oświęcim likwiduje ciepłociąg. "Płaciliśmy za ciepło, a dziś słyszymy: radźcie sobie sami"
-
13:19
Jak kursować będzie komunikacja miejska w Krakowie w długi czerwcowy weekend?
-
13:12
Maja Chwalińska niepokonana! Wygrała z rosyjską tenisistką Anną Kalinską
-
12:56
Płacisz za wizyty u lekarza? To może pomagać także pacjentom NFZ