Od Katynia po Węgry. Jak działa rosyjska propaganda

W Dniu Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej wraca pytanie o rosyjską politykę historyczną. W rozmowie z Radiem Kraków prof. Grzegorz Przebinda mówi wprost: Kreml konsekwentnie manipuluje faktami, a kłamstwo katyńskie wciąż jest elementem antypolskiej propagandy – przede wszystkim na użytek własnego społeczeństwa.

PAP/EPA.

Posłuchaj całej rozmowy

Jak rosyjskie media komentują sytuację na Węgrzech?

Ten temat nie jest dziś w Rosji szczególnie eksponowany. Gdyby wynik wyborów był inny, zapewne mielibyśmy szerokie komentarze i analizy. Tymczasem pojawia się on raczej na marginesie. Dominują inne wątki - na przykład związane z polityką międzynarodową i relacjami ze Stanami Zjednoczonymi. W przekazie rosyjskim podkreśla się natomiast, że Rosja i tak może liczyć przede wszystkim na siebie.

„Lodówka wygrała z telewizorem”. Węgry po wyborach i trudny start Magyara

A jak postrzegano dotąd Węgry? Czy rzeczywiście były traktowane jako rosyjski przyczółek w Unii Europejskiej?

Takie określenie - „koń trojański” - funkcjonowało w debacie publicznej. Węgry odgrywały rolę większą, niż wynikałoby to z ich potencjału. Z punktu widzenia Kremla było to korzystne. Rosji zależało na utrzymaniu tej sytuacji, dlatego zwycięstwo Viktora Orbána było dla niej istotne także symbolicznie.

Czy Rosja wraca dziś do narracji, w której za Zbrodnię Katyńską obwinia Niemców?

Tak, choć trzeba zaznaczyć, że sam Katyń nie jest dziś szeroko obecny w rosyjskiej debacie publicznej. Natomiast jego fałszowanie pozostaje elementem propagandy. W niektórych przekazach odpowiedzialność za tę zbrodnię ponownie przypisywana jest Niemcom, a rola Związku Radzieckiego jest pomijana lub negowana.

W jaki sposób ta narracja jest utrwalana?

Przede wszystkim poprzez system edukacji i media. W podręcznikach szkolnych eksponuje się określone interpretacje historii - na przykład pakt Ribbentrop–Mołotow bywa przedstawiany jako działanie obronne ZSRR. To buduje określony obraz przeszłości, szczególnie wśród młodego pokolenia.

Czy można powiedzieć, że ta propaganda jest skuteczna?

Niestety tak. Jest konsekwentna i długofalowa. Oddziałuje na społeczeństwo od najmłodszych lat, dlatego jej efekty mogą być bardzo trwałe - być może nawet trwalsze niż rezultaty działań militarnych.

Czy poza Rosją ktoś jeszcze wierzy w takie interpretacje historii?

Raczej nie, to przekaz skierowany głównie do odbiorcy wewnętrznego. Problem polega jednak na tym, że reakcje na fałszowanie historii bywają zbyt słabe. W innych krajach zdarzały się protesty wobec przekłamań w rosyjskich publikacjach czy podręcznikach. W przypadku Polski takich działań jest wciąż niewiele.

Czyli historia pozostaje ważnym narzędziem polityki?

Zdecydowanie tak. W przypadku Rosji jest ona wykorzystywana do budowania określonej narracji o świecie - zarówno tej dotyczącej przeszłości, jak i bieżących wydarzeń.

Gościem Radia Kraków był prof. Grzegorz Przebinda z Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie.

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Od Katynia po Węgry. Jak działa rosyjska propaganda

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Mniej projektów zgłoszono do krakowskiego budżetu obywatelskiego. Dlaczego?

„Lodówka wygrała z telewizorem”. Węgry po wyborach i trudny start Magyara

Czy klejnoty rzeczywiście były przeklęte?

Kolizja tramwaju z taksówką w Krakowie. Są utrudnienia

Pisanki mocniejsze niż wandale. Nietypowy incydent na rynku w Gorlicach. FILM