Jak naprawdę działają szczepionki? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 15

Szczepienia są jednym z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki zdrowotnej, jakie stworzyła współczesna medycyna. Aby jednak zrozumieć, dlaczego są bezpieczne i skuteczne, trzeba najpierw przyjrzeć się temu, jak działa nasz układ odpornościowy. Dopiero na tej podstawie można w pełni pojąć sens szczepień, rolę pamięci immunologicznej oraz to, dlaczego choroba po szczepieniu wygląda zupełnie inaczej niż u osoby niezaszczepionej. Więcej opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".

Zdjęcie ilustracyjne/Fot. pexels

Posłuchaj

Białe krwinki są pojedynczymi komórkami, ich działanie opiera się na bezpośrednim kontakcie, dosłownie dotykają napotkanych struktur w organizmie. Każda komórka naszego ciała posiada charakterystyczne antygeny. Dopóki białe krwinki rozpoznają antygeny jako znajome, nie reagują. Problem pojawia się wtedy, gdy natrafiają na obce struktury, np. antygeny wirusa odry. W momencie kontaktu z nieznanym antygenem układ odpornościowy zostaje uruchomiony. Aktywowane komórki (m.in. plazmocyty) zaczynają produkować przeciwciała – cząsteczki zaprojektowane tak, aby pasowały wyłącznie do konkretnego antygenu. To właśnie ta wysoka specyficzność sprawia, że przeciwciała przeciwko odrze nie zadziałają na wirusa grypy. Przeciwciała wiążą patogeny, neutralizują je i ułatwiają ich usunięcie z organizmu. Ten mechanizm jest identyczny w przypadku każdej choroby zakaźnej.

Po przechorowaniu danej infekcji organizm "zapamiętuje" jej antygeny. Nie oznacza to, że wirus nie może już wniknąć do ciała. Różnica polega na tym, że układ odpornościowy nie musi tracić czasu na naukę. Przeciwciała lub komórki pamięci są już gotowe. Dlatego osoba, która w dzieciństwie przeszła ospę wietrzną, może mieć kontakt z wirusem ponownie, ale najczęściej nie występują u niej objawy choroby. Patogen zostaje szybko zneutralizowany, zanim zdąży się namnażać. Na tej właśnie zasadzie działa odporność nabyta – naturalnie lub sztucznie.

Szczepionki. Odporność bez chorowania

Kluczowe odkrycie medycyny polegało na tym, że nie trzeba przechodzić choroby, aby uzyskać odporność. Współczesne szczepionki nie zawierają żywych ani osłabionych wirusów. Obecnie są to jedynie fragmenty patogenów, najczęściej białkowe elementy ich otoczki (np. kapsydu), które zawierają charakterystyczne antygeny. Po podaniu szczepionki organizm rozpoznaje antygeny jako obce, wytwarza przeciwciała i zapisuje informację w pamięci immunologicznej. Dzięki temu, gdy prawdziwy wirus pojawi się w organizmie, reakcja jest natychmiastowa. Ryzyko zachorowania po szczepieniu jest więc zerowe, ponieważ do organizmu nie trafia patogen zdolny do namnażania się, jedynie jego fragment.

Przeciwciała są skuteczne tak długo, jak długo antygeny wirusa pozostają niezmienione. Jeśli patogen zmutuje i zmieni swoje struktury powierzchniowe, stare przeciwciała mogą przestać pasować. Dlatego wirus grypy wymaga corocznych szczepień, bo mutuje bardzo szybko, a wirus odry od dziesięcioleci pozostaje stabilny genetycznie, dlatego szczepienie w dzieciństwie daje długotrwałą odporność. To nie słabość szczepionek, lecz naturalna konsekwencja biologii wirusów.

Choroba po szczepieniu. Dlaczego bywa łagodniejsza?

Częstym argumentem przeciwników szczepień jest fakt, że osoba zaszczepiona też zachorowała. Wirus może wniknąć do organizmu. Różnica polega jednak na przebiegu choroby. Dziecko zaszczepione może chorować kilka dni i mieć niewielką gorączkę i łagodne objawy.

Wirus wnika do naszego organizmu, może się on namnożyć i pojawią się jakieś efekty chorobowe, ale proszę pamiętać o tym, że dziecko zaszczepione przez trzy dni będzie miało trzydzieści siedem i pół stopnia gorączki, a dziecko niezaszczepione będzie miało przez trzy tygodnie czterdzieści stopni gorączki – mówi Jakub Kręgiel.

Szczepionki nie są eksperymentem ani zagrożeniem. Są logicznym, precyzyjnym wykorzystaniem naturalnych mechanizmów odpornościowych organizmu. Zamiast ryzykować ciężką chorobę, uczymy układ immunologiczny rozpoznawania wroga w bezpiecznych warunkach. To nie strach, lecz wiedza powinna być podstawą decyzji o szczepieniach. A biologia od lat mówi w tej sprawie jednoznacznie.

Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.

To one chronią organizm przed infekcjami. Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 14

Autor:

Radio Kraków

Komentarze (1)

SLN

Szczepionki leczące nowotwory

2026-01-21

Idioci na czele USA, trump i rfk jr, wstrzymali fundusze na wszystkie badania naukowe, które mają cokolwiek wspólnego ze szczepionkami. To też dotyczy szczepionek do leczenia nowotworów, a np. szczepionka lecząca raka trzustki, którz jest teraz najbardziej obiecującym przykładem tego jakie są perspektywy nowoczesnej onkologii. Dwóch kretynów wstrzymało badania nad leczeniem nowotworów. Widząc to prywatni sponsorzy też boją się dofinansowywać te badania, bo boją się zemsty rządu federalnego. Całe szczęście że te badania są kontynuowane w innych ośrodkach na świecie.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Jak naprawdę działają szczepionki? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 15

Szczepionki. Odporność bez chorowania

Choroba po szczepieniu. Dlaczego bywa łagodniejsza?

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

W 2025 r. mniej wypadków w Tatrach, ale więcej ciężkich urazów

Koleje Małopolskie kupują nowe pociągi. Pierwsze składy wyjadą na tory latem

Leczenie za pieniądze poza NFZ. Nowy pomysł na finansowanie krakowskich szpitali

Czy w krakowskim magistracie powstanie zespół antyhałasowy? Niewykluczone

Smog nad Krakowem

Zachowywał się podejrzanie, zwrócił uwagę policjantów. Miał ze sobą narkotyki

Pożyczka dla zadłużonych w świetle nowelizacji ustawy antylichwiarskiej

Ksiądz Piotr Studnicki wraca do pracy w krakowskiej kurii

Łódź czwartym najbardziej zakorkowanym miastem na świecie. Jak wypadł Kraków?