„Galicyjscy konserwatyści – historyczne czarne charaktery?”

Robili wielkie kariery polityczne, błyszczeli na salonach, zasiadali w ministerialnych gabinetach i sejmie krajowym. Krytykowali powstańczą przeszłość, przeciwstawiali się zbrojonej irredencie, byli zwolennikami lojalizmu. List do cesarza Franciszka Józefa I pod którym się podpisali w grudniu 1866 roku, zawierający słowa „Przy Tobie, Najjaśniejszy Panie, stoimy i stać chcemy”, nie okazał się pustym frazesem. Galicyjscy konserwatyści skupieni wokół krakowskiego „Czasu”, Klubu Społecznego, autorzy Teki Stańczyka (od owego pamfletu politycznego nazywani „stańczykami”) związani z aparatem władzy zaborcy w czas niepodległości wchodzą z owym piętnem dawnej polityki ugodowej. W przyszłości wielu zaliczy ich do historycznych czarnych charakterów. Czy słusznie? O galicyjskich konserwatystach i ich miejscu w odrodzonej Rzeczpospolitej w programie RK i IPN „Posłuchaj historii” mówił dr hab. Maciej Zakrzewski, historyk i kierownik Katedry Historii Polityki na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II, współpracownik Biura Badań Historycznych IPN w Krakowie specjalizujący się w historii myśli politycznej ze szczególnym uwzględnieniem konserwatyzmu. Program prowadzi Jolanta Drużyńska..

Leon Wyczółkowski, Stańczyk, 1898/ Wikipedia

"W czas niepodległości konserwatyści wchodzą nie tylko obciążeni piętnem dawnej polityki ugodowej, ale i nowymi okolicznościami. Dawna polityka oparta na ugrupowaniach kadrowych uległa dezaktualizacji. Demokratyczna ordynacja wyborcza z listopada 1918 roku otwierała scenę polityczną dla formacji masowych. Propagowany przez zachowawców kurs propaństwowy również nie mógł znaleźć szerszego posłuchu […] Bez odgrywania pierwszorzędnej roli potrafiono jednak umiejętnie zbliżyć się do ośrodków władzy. Co miało miejsce w latach 1919 – 1923 i w 1926 – 1935. Wewnętrzne zróżnicowanie obozu konserwatywnego pozwalało na elastyczną strategię i wchodzenie w sojusze najpierw z narodowcami, a następnie z sanacją. Pod względem ideowym koncentrowano się przede wszystkim na kwestii ustroju […] wyciągnięto wnioski z dorobku krakowskiej szkoły historycznej. Poszukiwano właściwego ustroju, tworzącego wspólny mianownik dla silnej władzy i bezpiecznej sfery wolności, dostrzegano konieczność obrony rudymentarnych wartości związanych z katolicyzmem i własnością prywatną.

[…] Zmiana pokoleniowa wśród polskich konserwatystów rozpoczęła się w latach trzydziestych (a dopełniła w czterdziestych) wtedy to odchodzili powoli dawni działacze i myśliciele. Już w latach dwudziestych coraz większą rolę zaczęli odgrywać przedstawiciele średniego pokolenia (m. in. Stanisław Cat - Mackiewicz, Jan Bobrzyński, Janusz Radziwiłł, Eustachy Sapieha, Roger Raczyński) będący spadkobiercami polityki krakowskich „stańczyków” i wileńskich „żubrów”.

Maciej Zakrzewski „Rewolucja konserwatywna- przypadek Polski” - Kraków 2021 – fragment

Autor:

Jolanta Drużyńska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

„Galicyjscy konserwatyści – historyczne czarne charaktery?”

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Arkadiusz Mularczyk (PiS): "Skupmy się na geopolityce, nie na tym, co dziś powiedział Donald Trump"

Strefa Czystego Transportu w Krakowie. W niektórych punktach stacjonarnych spraw już nie załatwimy

Małopolskie szpitale ograniczają odwiedziny

Mglisty poranek w Małopolsce. Są ostrzeżenia IMGW, były problemy na lotnisku

"Szprycha numer 7" dołączy do Szczucinki? Jest apel o budowę linii z Tarnowa do województwa świętokrzyskiego

Dość pogodny wtorek w Małopolsce. Noc z przymrozkami

Będą ocalali, prezydent, dyplomaci. 81 lat od wyzwolenia Auschwitz-Birkenau

Biblioteka Kraków obala mit: nowości są – i to za miliony

Politycy KO apelują: "Nie dajmy się uwieść nienawiści". W tle groźby wobec Aleksandra Miszalskiego

Zderzenie trzech pojazdów we Frycowej, droga do Krynicy już przejezdna

Igrzyska 2026 - 60 sportowców w składzie, Stoch i Czerwonka chorążymi

Pracownicy Kolei Małopolskich bliżej strajku. Związki wskazują termin

Dlaczego słowa Trumpa o sojusznikach tak bardzo bolą? Psychiatra o traumie polskich żołnierzy

W Tarnowie łączą szkoły z przedszkolami. Powód: zbyt mało dzieci

„Galicyjscy konserwatyści – historyczne czarne charaktery?”

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Arkadiusz Mularczyk (PiS): "Skupmy się na geopolityce, nie na tym, co dziś powiedział Donald Trump"

Strefa Czystego Transportu w Krakowie. W niektórych punktach stacjonarnych spraw już nie załatwimy

Małopolskie szpitale ograniczają odwiedziny

Mglisty poranek w Małopolsce. Są ostrzeżenia IMGW, były problemy na lotnisku

"Szprycha numer 7" dołączy do Szczucinki? Jest apel o budowę linii z Tarnowa do województwa świętokrzyskiego

Dość pogodny wtorek w Małopolsce. Noc z przymrozkami

Będą ocalali, prezydent, dyplomaci. 81 lat od wyzwolenia Auschwitz-Birkenau

Biblioteka Kraków obala mit: nowości są – i to za miliony

Politycy KO apelują: "Nie dajmy się uwieść nienawiści". W tle groźby wobec Aleksandra Miszalskiego

Zderzenie trzech pojazdów we Frycowej, droga do Krynicy już przejezdna

Igrzyska 2026 - 60 sportowców w składzie, Stoch i Czerwonka chorążymi

Pracownicy Kolei Małopolskich bliżej strajku. Związki wskazują termin

Dlaczego słowa Trumpa o sojusznikach tak bardzo bolą? Psychiatra o traumie polskich żołnierzy

W Tarnowie łączą szkoły z przedszkolami. Powód: zbyt mało dzieci

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię