Dlaczego większość referendów kończy się fiaskiem?

„Kluczowy jest jeden czynnik – frekwencja” – podkreśla w rozmowie z Radiem Kraków prof. Andrzej Piasecki. Choć inicjatyw referendalnych w Polsce nie brakuje, zdecydowana większość z nich kończy się niepowodzeniem. Z czego to wynika, dlaczego najtrudniej odwołać władze w dużych miastach i czy w tej kadencji możemy zobaczyć rekordową liczbę referendów?

Kampania referendalna w Krakowie. Fot. M. Lasyk

W obecnej kadencji możliwy jest rekord liczby referendów odwoławczych.
Aż 85 procent referendów kończy się niepowodzeniem z powodu zbyt niskiej frekwencji.
W dużych miastach przeprowadzenie skutecznego referendum jest szczególnie trudne.
Kluczowa dla funkcjonowania demokracji bezpośredniej jest edukacja i świadomość obywateli.

Posłuchaj audycji

Skąd rosnąca liczba referendów?

Jacek Bańka (Radio Kraków) W Małopolsce pojawiają się kolejne inicjatywy referendalne – ostatnio w Mszanie Dolnej. Czy zbliżamy się do rekordowej liczby referendów?

Prof. Andrzej Piasecki: Może jeszcze nie, ale mamy dłuższą kadencję – pięcioletnią zamiast czteroletniej. W 1999 roku w jednym roku odbyło się ponad sto referendów, a w całej kadencji prawie dwieście. Tego rekordu raczej nie pobijemy, ale w obecnej kadencji możemy mieć rekord, jeśli chodzi o referenda odwoławcze.

Dlaczego akurat 1999 rok był tak intensywny?

To był czas dużych reform – służby zdrowia, administracji, edukacji, systemu emerytalnego. Do tego dochodził kryzys gospodarczy i napięcia społeczne. To wszystko pobudziło Polskę lokalną, a referenda były jednym z przejawów tego napięcia.

Czy dziś też mamy podobne pobudzenie?

Tak, choć ma ono szerszy – globalny – charakter. Poczucie niepewności i niestabilności przekłada się także na poziom lokalny.

Dlaczego referenda najczęściej się nie udają?

Aż 85 procent referendów kończy się niepowodzeniem. Dlaczego?

Decyduje frekwencja. To najważniejszy warunek. Jeżeli nie zostanie osiągnięty próg – w praktyce około 30 procent – referendum jest nieważne. I to właśnie ten warunek najczęściej nie jest spełniany.

Szczególnie trudno odwołać jednocześnie dwa organy – na przykład radę i prezydenta miasta.

To najtrudniejszy scenariusz. W takich przypadkach różne grupy polityczne działają przeciw sobie i trudniej zmobilizować wyborców. Dlatego skuteczność takich referendów jest bardzo niska.

A jak wygląda sytuacja w dużych miastach?

W metropoliach referenda są szczególnie trudne do przeprowadzenia. Przykłady z Warszawy czy Łodzi pokazują, że nawet przy dużym zainteresowaniu często nie udaje się osiągnąć wymaganego progu frekwencji.

Kraków jako przykład i lekcja demokracji

Kraków ma jednak doświadczenie skutecznego referendum.

To bardzo ciekawy przypadek. Frekwencja była wyższa niż w wyborach odbywających się w tym samym czasie. To pokazuje, że mieszkańcy mieli jasne zdanie i wiedzieli, czego chcą.

Czy przepisy dotyczące referendów wymagają zmian?

Bardziej niż zmiany prawa potrzebna jest edukacja obywatelska. Ludzie powinni wiedzieć, jak działa referendum i jakie ma znaczenie. Można rozważyć pewne korekty, jak bardziej elastyczne progi frekwencji, ale najważniejsza jest świadomość obywateli.

Jak pan ocenia apele władz, by nie brać udziału w referendum?

To nie jest właściwe podejście. Demokracja polega na uczestnictwie. Zamiast zniechęcać, należy edukować i zachęcać do świadomego udziału.

Jest komentarz prezydenta Krakowa do terminu referendum: "Naszym zwycięstwem będzie niska frekwencja"

Czego uczy nas demokracja bezpośrednia?

Pokazuje, że obywatele chcą mieć wpływ na decyzje. Jeśli nie są zadowoleni ze swoich przedstawicieli, powinni mieć możliwość decydowania bezpośrednio.

Czy krakowskie referendum może mieć znaczenie ogólnopolskie?

Tak, bo zapowiada się fala podobnych inicjatyw w innych miastach. To prawdziwe wyniki, a nie sondaże, dlatego mogą być ważnym sygnałem przed kolejnymi wyborami. Warto przypomnieć przykład Zabrza – referendum odwoławcze odbyło się tuż przed wyborami prezydenckimi w 2025 roku i okazało się istotnym sygnałem politycznym. Pokazało, jak mogą kształtować się nastroje społeczne i jakie decyzje wyborcy są gotowi podejmować.

Autor:

Jacek Bańka

Komentarze (1)

BWPNMPD

Bo w Polsce NIE MA PRAWDZIWEJ DEMOKRACJI

2026-04-09

Cwane poskomuchy wmanipulowały Polaków w system oligarchiczny który nie ma nic wspólnego z prawdziwą demokracją. System ustawiony jest tak aby społeczeństwu maksymalnie utrudnić realny wybór. Świadczą o tym kuriozalne wymagania stawiane prawdziwej demokracji bezpośredniej, takiej jak referendum. Reżimowi "władcy" zmuszają Polaków do podawania oprócz imienie i nazwiska oraz podpisu, całego kompletu najbardziej wrażliwych danych jak PESEL i dokładny adres . Byle zniechęcić "lud" do głosowania. Byle utrzymać się przy władzy. Jak pijawki.

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Dlaczego większość referendów kończy się fiaskiem?

Skąd rosnąca liczba referendów?

Dlaczego referenda najczęściej się nie udają?

Kraków jako przykład i lekcja demokracji

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Obowiązkowa edukacja zdrowotna, fakultatywna seksualna. „To rozsądny kompromis”

Strony Conrada: Równość. Nordycka literatura tożsamości w Pałacu Potockich w Krakowie 10–12 kwietnia

Polacy na mundialu 2026 - ale nie tak, jak chcieli kibice

Zalana obwodnica w Bolesławiu. Trwają ustalenia ws. publicznych pieniędzy

Jest decyzja wojewody w sprawie magazynów energii w Myślachowicach

Trendy z Sieci: Dlaczego biurko męczy bardziej niż hantle?

Pogotowie strajkowe w kopalniach PKW. "Zabrakło dialogu i poważnego traktowania"

Są zarzuty po zbiorowej bójce w Limanowej

Marsz Żywych bez Izraela. Nieoficjalnie: nie przyjadą też delegacje innych państw

Szukają zaginionych, teraz sami proszą o pomoc

Nowe przystanki i inny układ dróg - będą zmiany na osiedlu Avia w Krakowie

Karpaty jako centrum sztuki. Wyjątkowa wystawa w Krakowie

Polscy archeolodzy odkrywają sekrety Majów. Dżungla skrywa więcej, niż sądzono

Bierzcie rowery i jedźcie! Otwarto odcinek trasy VeloSkawa, ma 20 kilometrów

Działacze krakowskiej Konfederacji: system kaucyjny upokarza Polaków

Tarnów. Coraz więcej incydentów z udziałem nieletnich pseudokibiców. Będą spotkania z rodzicami

Zginął w rosyjskim więzieniu. Prokuratura bada sprawę mieszkańca Krakowa