Dlaczego nadal nie rozumiemy własnych emocji? "Jesteśmy ciągle niedoterapeutyzowani"

Rosnąca popularność terapii i psychologii może sprawiać wrażenie, że żyjemy w epoce przeterapeutyzowania. Tymczasem rzeczywistość wygląda odwrotnie, ponieważ nadal zbyt słabo rozumiemy własne emocje i mechanizmy psychiczne. Choć coraz więcej osób korzysta z terapii, problemem nie jest jej nadmiar, lecz powierzchowność wiedzy i powszechna skłonność do unikania tego, co trudne. Więcej w rozmowie z Sylwią Paszkowską opowiedziała Natalia Harasimowicz, psycholożka i certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, autorka książki "Co się dzieje w mojej głowie?".

Zdjęcie ilustracyjne/Fot. pexels

Natalia Harasimowicz/fot. Sylwia Paszkowska

Czy terapia jest po to, żeby "nic nie czuć"?

Wielu pacjentów trafia do gabinetu z jednym podstawowym celem, by przestać odczuwać ból, lęk czy smutek. To naturalne, ponieważ często cierpienie psychiczne bywa trudne do zniesienia. Jednak z perspektywy terapii poznawczo-behawioralnej nie jest to cel właściwy. Emocje pełnią ważną funkcję. Informują nas o tym, co się dzieje w naszym życiu, czego potrzebujemy i gdzie przekraczane są nasze granice. Problem nie leży w samych emocjach, lecz w sposobach ich regulacji.

Jestem fanką odczuwania emocji, wszystkich emocji, ponieważ są one bardzo potrzebne i każda coś mówi. Kiedy umiemy je wyregulować, to nam pomagają. Jest to trudna wiadomość dla pacjentów, ponieważ przychodzą oni w dużym cierpieniu, więc naszym celem jest to cierpienie załagodzić. Wynika ono najczęściej z nieprawidłowych sposobów regulacji emocji. Emocja trwa krótko – mówi Natalia Harasimowicz.

Jedną z najczęstszych strategii regulacji emocji jest perfekcjonizm. Osoba, która boi się błędu lub odrzucenia, próbuje kontrolować wszystko do granic możliwości: sprawdza, poprawia, analizuje. Na pierwszy rzut oka wydaje się to rozsądne, przecież chodzi o uniknięcie problemu. W praktyce jednak perfekcjonizm podtrzymuje lęk. Im więcej kontroli, tym większe napięcie i przekonanie, że świat jest niebezpieczny. Terapia nie polega więc na eliminowaniu lęku, ale na uczeniu się nowych, bardziej elastycznych sposobów reagowania.

W niektórych zawodach pojawia się pytanie: czy emocje nie przeszkadzają? Czy nie lepiej byłoby ich wyłączyć? Paradoksalnie, brak emocji bywa bardziej niebezpieczny niż ich nadmiar. Lęk może pełnić funkcję ochronną, sygnalizując ryzyko i mobilizując do uważności. Kluczowa jest nie eliminacja emocji, lecz umiejętność ich regulacji. W wielu domach nie było przestrzeni na rozmowę o emocjach, bo dominowały trudności, stres, uzależnienia lub brak uważności na potrzeby dziecka. W efekcie uczymy się unikać siebie, ignorować emocje, zaprzeczać im lub je tłumić. W dorosłości ten mechanizm działa automatycznie.

Toksyczna pozytywność

Popularne hasła typu "było, minęło" czy "patrz tylko do przodu" mogą być pomocne w niektórych sytuacjach. Problem pojawia się wtedy, gdy stają się sposobem na unikanie trudnych emocji i doświadczeń. Tzw. toksyczna pozytywność polega na ignorowaniu realnych problemów i cierpienia pod pozorem optymizmu. To mechanizm podobny do działania używek przynosi chwilową ulgę, ale długofalowo pogłębia problem. Unikanie nie rozwiązuje trudności. To jak zaklejanie uszkodzonej gałęzi taśmą, problem nadal istnieje i może się pogłębiać.

W terapii poznawczo-behawioralnej bardzo przydatne są trzy pojęcia dotyczące zachowań zabezpieczających – unikanie, potwierdzanie lub nadkompensacja. Z czego wydaje mi się, najwięcej jest unikania. Ma to nas świadomie lub nieświadomie odsunąć od tego, co bolesne – dodaje.

Pojedyncza emocja jest krótkim doświadczeniem, pojawia się, osiąga szczyt i opada. Problem zaczyna się wtedy, gdy wchodzimy w tzw. triadę nastroju. Polega ona na tym, że emocja wpływa na sposób myślenia, myśli wzmacniają emocję, a całość zaczyna się zapętlać. To samo działa w przypadku lęku czy złości. Krótki epizod takiego stanu jest naturalny. Problem pojawia się, gdy trwa długo – tygodniami czy miesiącami. Wtedy może prowadzić do zaburzeń lękowych lub depresyjnych.

Autor:

Sylwia Paszkowska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Dlaczego nadal nie rozumiemy własnych emocji? "Jesteśmy ciągle niedoterapeutyzowani"

Czy terapia jest po to, żeby "nic nie czuć"?

Toksyczna pozytywność

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

„To rzeczy niebywałe”. Adam Szostkiewicz o konflikcie Trumpa z papieżem

Porady prawne online - jak skorzystać z pomocy prawnika przez internet

Miliony za referendum w Krakowie. Miasto szuka pieniędzy

Czy kapusta z Charsznicy może promować krakowskie lotnisko? A czemu nie?

Marszałek Sejmu zapowiada konsekwencje wobec posła Berkowicza

Jak budować pewność siebie i stawiać granice?

Jest kara po błędzie z basenami w Tarnowie. Możliwe kolejne konsekwencje

UKEN wywiesi wyrok w sprawie byłego rektora. To pierwszy taki przypadek