Straż Miejska Miasta Krakowa od lat prowadzi działania, które mają nie tylko reagować na zagrożenia, ale także im zapobiegać. Jak podkreślali goście Radia Kraków, profilaktyka prowadzona przez strażników to przede wszystkim regularna obecność w szkołach, przedszkolach i innych placówkach pracujących z dziećmi i młodzieżą.
– Najważniejsze są zajęcia profilaktyczne, bo uznajemy, że taka regularna praca przynosi najlepsze efekty – mówił na antenie Paweł Zaborski. W Wydziale Profilaktyki Straży Miejskiej Miasta Krakowa pracuje obecnie 15 osób, które systematycznie odwiedzają placówki edukacyjne z programem profilaktycznym. Jak zaznaczył, na tej podstawie budowane są kolejne działania: spektakle, turnieje sportowe, konkursy i spotkania podczas festynów.
W ubiegłym roku krakowscy strażnicy przeprowadzili ponad 5700 godzin zajęć profilaktycznych. Jak podkreślali rozmówcy, nie chodzi jednak wyłącznie o liczby. Istotą tej pracy jest budowanie relacji z dziećmi i młodzieżą. Ten sam strażnik, który prowadzi lekcję o bezpieczeństwie, później spotyka uczniów podczas konkursu, turnieju czy szkolnego festynu. To właśnie taka ciągłość kontaktu ma wzmacniać skuteczność profilaktyki.
Filip Spólnik zwracał uwagę, że dotarcie do młodych odbiorców nie jest dziś łatwe. Wymaga nie tylko znajomości przepisów i zasad bezpieczeństwa, ale też ciągłego aktualizowania wiedzy i dostosowywania metod do zmieniającej się rzeczywistości. Strażnicy muszą reagować na nowe zagrożenia, zwłaszcza te związane z technologiami i internetem, a jednocześnie szukać sposobów, by utrzymać uwagę dzieci i młodzieży.
Dlatego zajęcia nie ograniczają się do prostego wyliczania zasad. Straż Miejska korzysta z różnych pomocy dydaktycznych: od materiałów dla najmłodszych po gry wielkoformatowe, spektakle profilaktyczne, edukacyjne puzzle, rowery, koło fortuny poświęcone bezpieczeństwu czy maskotkę – smoka Barbakusa. Chodzi o to, by pokazywać, że dbanie o bezpieczeństwo nie musi być nudne i może być przedstawiane w atrakcyjny sposób.
Jednym z praktycznych przykładów takich działań są opaski identyfikacyjne dla dzieci, rozdawane przed wakacjami. To akcja skierowana do rodziców, którzy w czasie wyjazdów i urlopów powinni pamiętać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Na opasce można wpisać imię dziecka i numer telefonu do opiekuna. Jak tłumaczyli strażnicy, rozwiązanie bywa bardzo pomocne, gdy dziecko zgubi się w zatłoczonym miejscu i z powodu stresu nie potrafi podać swoich danych.
Strażnicy przypominają także o znaczeniu odblasków. Są one przekazywane przede wszystkim podczas zajęć profilaktycznych, szczególnie tych poświęconych ruchowi drogowemu. Jak zaznaczali goście Radia Kraków, odblask nie jest jedynie gadżetem, ale praktycznym przypomnieniem zasad, o których dzieci wcześniej rozmawiają ze strażnikami. Temat wraca szczególnie na początku roku szkolnego oraz w sezonie jesienno-zimowym, ale dotyczy nie tylko dzieci, lecz także dorosłych i seniorów.
Coraz ważniejszą częścią profilaktyki jest bezpieczeństwo w internecie. To właśnie o takie zajęcia szkoły proszą dziś bardzo często. Strażnicy rozmawiają z uczniami o cyberprzemocy, hejcie, publikowaniu treści w sieci i o konsekwencjach prawnych niektórych działań, które młodzi ludzie nierzadko traktują jedynie jako „żart” albo „wygłup”.
Jak podkreślano w rozmowie, współczesne dzieci i młodzież nie rozdzielają już świata offline i online. Dla nich życie w sieci i poza nią jest jednym doświadczeniem, a skutki zachowań internetowych są jak najbardziej realne. Hejt w internecie boli tak samo jak ten poza siecią, a czasem nawet bardziej. Dlatego tak ważne jest nie tylko wskazywanie przepisów, ale też tłumaczenie młodym ludziom ich codziennym językiem, jakie zachowania są niebezpieczne i niedopuszczalne.
Temu służy między innymi spektakl profilaktyczny „Smartphone”, poświęcony problemom związanym z hejtem, nadużywaniem telefonu, publikowaniem filmów w sieci czy wyśmiewaniem innych. Jak mówili przedstawiciele Straży Miejskiej, odbyło się już ponad 180 przedstawień tego spektaklu. Co istotne, z doświadczeń pedagogów wynikało, że o tych problemach trzeba rozmawiać z dziećmi wcześniej, niż początkowo zakładano.
Goście Radia Kraków przyznawali, że efektów profilaktyki nie da się dokładnie zmierzyć, ale sygnały płynące ze szkół pokazują, że te działania mają sens. Nauczyciele i wychowawcy przekazują, że po zajęciach młodzież często zaczyna lepiej rozumieć konsekwencje swoich zachowań, a napięcia czy konflikty w klasach się zmniejszają. Ważne jest przy tym, by temat był kontynuowany także po wyjściu strażników ze szkoły – przez nauczycieli, wychowawców i rodziców.
Jubileusz 35-lecia Straży Miejskiej Miasta Krakowa jest więc okazją nie tylko do przypomnienia historii formacji, ale też do pokazania tej mniej oczywistej strony jej działalności. Profilaktyka, edukacja i codzienna obecność wśród mieszkańców pozostają jednym z ważnych elementów budowania bezpieczeństwa w mieście.