MUZEUM PODGÓRZA - WYSTAWA MIASTO POD KOPCEM KRAKA

Kultura
Czwartek, 2017.06.29 15:38 ( Edytowany Poniedziałek, 2021.05.31 00:50 )

W budynku tzw. „Zajazdu pod św. Benedyktem”, przy ul. Limanowskiego, w którym jesienią tego roku Muzeum Historyczne Miasta Krakowa otworzy nowy oddział – Muzeum Podgórza, trwają prace remontowe i budowlane. Dawny zajazd ponownie ożywa, puste przestrzenie zaczynają nabierać kształtu i czekają na wypełnienie obiektami oraz przede wszystkim ciekawymi, a mało znanymi historiami. Jedną z nich jest opowieść o ognistym kamieniu z Podgórza.

Pistolet skałkowy. Fot.MHK

W końcu XVIII i 1. połowie XIX w. w Podgórzu działała fabryka skałek do broni palnej. Wyrabiano w niej krzemienie do mechanicznego krzesania iskier, używane do zamka skałkowego wynalezionego około połowy XVI w. Zrąb Krzemionek Podgórskich zbudowany jest z kompleksu górnojurajskich wapieni skalistych. Występują w nich ciemne konkrecje krzemienne w formie soczewek lub buł, z których wytwarzano skałki do karabinów i pistoletów. W XVIII w. krzemienie, używane do produkcji skałek, były najważniejszym surowcem mineralnym o dużym znaczeniu strategicznym. Głównym ich producentem była Francja, traktująca eksport skałek jako ważne narzędzie politycznej i militarnej presji.

^{Wyrobisko nieczynnego kamieniołomu zwanego pod św. Benedyktem, położonego przy starym trakcie handlowym, obecnie ul. Limanowskiego, fot. E. Firlet}

W końcu XVIII w. prawo do „kopania i robienia skałek w Galicji wschodniej, obejmując w to Podgórskie Krzemionki, tudzież na Bukowinie” otrzymał od cesarza austriackiego Andreas Gleissner de Freudenheim. Marcel de Sevres (1783-1862), wybitny francuski geolog i panteolog, który w 1809 r. zwiedził Galicję pisał: „Pomiędzy produktami mineralnymi Galicji wymienić należy także krzemień na skałki karabinów. Wydobywa się go w znacznych ilościach w okręgu bocheńskim w miejscowości Podgarcze [Podgórze] oraz na Pokuciu w Niżniowie i Ujściu. Eksploatuje się ten kamień dopiero od 1788 r.”. Wcześniej Austria sprowadzała kamień skałkowy z Francji, dlatego cesarz Józef II wyznaczył nagrodę 100 dukatów za znalezienie złóż kamienia skałkowego na terenach należących do jego cesarstwa. Austria uniezależniła się w końcu od francuskiego importu, rozwijając swoje fabryki skałek m.in. w rejonie Krakowa, w Podgórzu, na Pokuciu i Wołyniu (pod Krzemieńcem). Handel skałkami z Podgórza do strzelb i pistoletów prowadził kupiec Jan Franciszek Fiszer (1773-1815) w Krakowie w kamienicy przy Rynku Głównym 44.

^{Fragment planu Charlesa de Hoefferna z 1779 r., z zaznaczonymi Krzemionkami - wzgórzami i łomami kamienia, skąd pozyskiwano krzemień do wyrobu skałek do broni palnej}

Na wystawie Miasto pod kopcem Kraka w Muzeum Podgórza historię tę przybliżą m.in. prezentowane obiekty: pistolet skałkowy kawaleryjski z początku XIX w. z kompletnym zamkiem i skałką w szczękach, plan Charlesa de Hoefferna z 1779 r. z zaznaczonymi Krzemionkami - wzgórzami i kamieniołami, skąd pozyskiwano krzemień do wyrobu skałek, okazy skał wapiennych z Krzemionek z fragmentami buł krzemiennych. Obok oryginalnych skałek znalezionych przez archeologów na Wawelu, umieszczone zostaną ich kopie.

^{Kopie skałek do broni palnej wykonane w 2017 r.}

Pozyskiwany metodą górniczą surowiec do wyrobu skałek na terenie monarchii austriackiej, w tym w Podgórzu, po raz pierwszy szeroko opisał Baltazar Hacquet de la Motte (1739-1815), profesor anatomii, chemii i botaniki, austriacki naturalista, w opracowaniu Physische und technische Beschreibung der Flintensteine (wyd. 1792). Portret tego wszechstronnego naukowca, pioniera badań przyrody Karpat prezentujemy na wystawie.

Wystawa otwarta zostanie jesienią tego roku. Partnerem wystawy jest: Archiwum Narodowe w Krakowie.

^{Karabin skałkowy dragoński wz. 1777 AN IX; Manufacture Imperiale de Saint-Etienne, Francja, 1811}

Przedsięwzięcie prowadzone jest w ramach zadania inwestycyjnego „Muzeum Podgórza – oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa – adaptacja nieruchomości przy ul. Powstańców Wielkopolskich 1 w Krakowie w celu utworzenia Muzeum Podgórza”, realizowanego przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa wspólnie z Gminą Miejską Kraków.

mat. Prasowe/wm

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Najnowsze

Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy

Pod każdym materiałem na naszej stronie dostępny jest przycisk, dzięki któremu możecie Państwo wysyłać maile z opiniami. Wszystkie będą skrupulatnie czytane i nie pozostaną bez reakcji.

Opinie można wysyłać też bezpośrednio na adres [email protected]

Zapraszamy również do kontaktu z nami poprzez SMS - 4080, telefonicznie (12 200 33 33 – antena,12 630 60 00 – recepcja), a także na nasz profil na Facebooku oraz Twitterze

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

MUZEUM PODGÓRZA - WYSTAWA MIASTO POD KOPCEM KRAKA

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Kolejna lokalizacja odrzucona. Cmentarz dla zwierząt w Krakowie wciąż w planach

Mosty w AMKP to przestrzeń spotkania i doświadczania sztuki

Święto rzemiosła i tradycji w Krakowie

Kuchnia sprzed lat – zapomniana, a jednak dobrze znana

Koniec sezonu dla "Białej Gwiazdy". Powrót do elity z podniesioną głową

Mer Lwowa po rosyjskim ataku: rakieta może dolecieć do Krakowa w nieco ponad sześć minut

Ta tarnowska tradycja ma się świetnie

Dzieci ozdobiły Tarnów pisankami. Kolorowa tradycja powróciła

Nielegalne składowisko na Prądniku Czerwonym. Jest reakcja miasta

"Dostosowujemy się do zmieniającego się świata". 80 lat Państwowej Szkoły Muzycznej II stopnia im. Władysława Żeleńskiego!

Egipskie ciemności w Tarnowie. Mieszkańcy bez światła, miasto oskarża Tauron

Gra o wpływy. Czy gaming stał się narzędziem propagandy i werbunku?

Autobus pojedzie przez tarnowską starówkę. Znamy szczegóły trasy

Czym są choroby autoimmunologiczne? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 24

Dłuższe życie, ale mniej relacji. Psycholog o prawdziwym wyzwaniu starości

Pożary traw to już plaga. Dziś w jednym z nich zginął mężczyzna

136 km/h przy ograniczeniu do 70. Kierowca pod wpływem narkotyków

Hokusai w Rzymie, Szapocznikow w Krakowie. Siła kolekcji Muzeum Narodowego

Skontaktuj się z Radiem Kraków - czekamy na opinie naszych Słuchaczy

MUZEUM PODGÓRZA - WYSTAWA MIASTO POD KOPCEM KRAKA

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

Kolejna lokalizacja odrzucona. Cmentarz dla zwierząt w Krakowie wciąż w planach

Mosty w AMKP to przestrzeń spotkania i doświadczania sztuki

Święto rzemiosła i tradycji w Krakowie

Kuchnia sprzed lat – zapomniana, a jednak dobrze znana

Koniec sezonu dla "Białej Gwiazdy". Powrót do elity z podniesioną głową

Mer Lwowa po rosyjskim ataku: rakieta może dolecieć do Krakowa w nieco ponad sześć minut

Ta tarnowska tradycja ma się świetnie

Dzieci ozdobiły Tarnów pisankami. Kolorowa tradycja powróciła

Nielegalne składowisko na Prądniku Czerwonym. Jest reakcja miasta

"Dostosowujemy się do zmieniającego się świata". 80 lat Państwowej Szkoły Muzycznej II stopnia im. Władysława Żeleńskiego!

Egipskie ciemności w Tarnowie. Mieszkańcy bez światła, miasto oskarża Tauron

Gra o wpływy. Czy gaming stał się narzędziem propagandy i werbunku?

Autobus pojedzie przez tarnowską starówkę. Znamy szczegóły trasy

Czym są choroby autoimmunologiczne? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 24

Dłuższe życie, ale mniej relacji. Psycholog o prawdziwym wyzwaniu starości

Pożary traw to już plaga. Dziś w jednym z nich zginął mężczyzna

136 km/h przy ograniczeniu do 70. Kierowca pod wpływem narkotyków

Hokusai w Rzymie, Szapocznikow w Krakowie. Siła kolekcji Muzeum Narodowego

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię