"Gdybym miał powiedzieć wstępnie i niewiążąco w stu procentach, to powiedziałbym, że można się spodziewać, że dyskusja na pierwszym etapie będzie spuentowana przed wakacjami 2018 r." – powiedział dziennikarzom Mucha, który jest pełnomocnikiem prezydenta Andrzeja Dudy ds. referendum konsultacyjnego. Zastrzegł, że decydował o tym będzie prezydent.
Według ministra pytań referendalnych może być około dziesięciu. "Ale nie jest to liczba magiczna, może ich być niewiele mniej niż 10, może być niewiele więcej" - dodał. Podkreślił też, że kampania społeczno-informacyjna ws. referendum będzie miała dwa etapy. "Jesteśmy na etapie pierwszym – poprzedzającym skierowanie przez pana prezydenta projektu postanowienia o zarządzenia referendum ogólnokrajowego do Senatu" – zaznaczył Mucha.
Jak dodał, na podstawie konsultacji społecznych, wszystkich spływających informacji i postulatów dotyczących kierunków zmian konstytucji z pomocą prawników i socjologów sformułowany zostanie projekt postanowienia zawierający pytania referendalne.
"Ta dyskusja będzie się toczyć pewnie do kwietnia – maja. Wtedy, kiedy pytania zostaną sformułowane, czyli będziemy mieć rozstrzygnięcie w Senacie, że referendum się odbędzie, będziemy chcieli drugi etap kampanii prowadzić bardzo dynamicznie" – podkreślił Mucha.
"Prezydent nie będzie namawiał do udzielania konkretnych odpowiedzi na konkretne pytania. Prezydent chce się wsłuchać w głos Polaków i chce powiedzieć: idźcie na referendum i zdecydujecie w najważniejszej dla Was sprawie, w sprawie określenia kierunków zmiany konstytucji" – zaznaczył minister.
Zapowiedział, że tocząca się debata ma przygotować zmianę konstytucji. Dodał, że sama zmiana nastąpi "nie w ciągu kilku lat, ale można spodziewać się, że kilku lat". "Chodzi o to, żeby władzę móc sprawować efektywnie. Dzisiaj mamy spory kompetencyjne" – zauważył Mucha.
Według niego, nie jest jeszcze przesądzone, czy referendum będzie jedno czy dwudniowe. "Biorąc pod uwagę, że 11 listopada to stulecie odzyskania niepodległości pan prezydent wyraźnie podkreślał, że nie wyklucza, że to referendum mogłoby się odbywać w sobotę i w niedzielę czyli 10 i 11 listopada 2018 r." – dodał minister.
Pytany jakie postulaty już teraz zgłaszają Polacy poinformował, że dotyczą one m.in. kwestii relacji między prawem europejskim a krajowym, kompetencji samorządów, społecznej gospodarki rynkowej, zabezpieczenia w ustawie zasadniczej wieku emerytalnego, kwestii dotyczących zdrowia i edukacji, programów takich jak "500+" , określenia, które z ustaw mają być przyjmowane w szczególnym trybie, czy przy szczególnej większości głosów.
"Co do preambuły podczas dyskusji ze środowiskami wiejskimi pojawiło się, wprost, że dziś preambuła nie odwołuje się w ogóle do problematyki wiejskiej czy mieszkańców wsi. Można powiedzieć 40 proc. społeczeństwa nie ma w niej uwzględnienia" – zauważył Mucha. Jak zaznaczył, jeśli miałaby nastąpić zmiana konstytucji to nie może się ona odbywać tak jak w 1997 r. – ale proces jest stanowienia powinien być od zarania "obywatelski".
Podczas otwartego spotkania Mucha mówił, że konstytucja powinna ulec zmianie, bo po części się zdezaktualizowała, a po części nie odpowiada oczekiwaniom Polaków. Jak zauważył konstytucja została przyjętą przed polskim członkostwem w UE i NATO i to są tylko niektóre kwestie wymagające regulacji.
"Jestem przekonany, odwołując się do doświadczeń historycznych - powstania Konstytucji 3 maja i konstytucji marcowej - że my do czynienia z tym, co konstytucjonaliści nazywają momentem konstytucyjnym i że my jesteśmy w stanie tę debatę przeprowadzić spokojnie, rozsądnie, merytorycznie. Państwa odpowiedzi są w stanie przygotować grunt pod tego rodzaju zmianę konstytucję, która będzie satysfakcjonująca" – powiedział Paweł Mucha.
Prezydent w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja ogłosił inicjatywę przeprowadzenia referendum w sprawie zmian w konstytucji. Chce, by referendum to odbyło się w 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości - 11 listopada 2018 r. lub trwało dwa dni: 10 i 11 listopada. 11 listopada to również - wynikający z Kodeksu wyborczego - termin wyborów samorządowych.
Debata o referendum konstytucyjnym zainaugurowana została w Gdańsku pod koniec sierpnia obecnie trwają kolejne spotkania w różnych częściach Polski, mają się odbyć w każdym z województw.
Jacek Bańka/PAP/bp