Wtorek, 17 lis 3 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Zasługuje na ciągłą pamięć… - Kl Plaszow to historia Krakowa

„Było to całe miasto, z ulicami, zabudowaniami i ruchem mieszkańców […] W centrum trwał ruch gospodarczy, a nawet spacerowy i towarzyski - wspominał niemiecki nazistowski obóz w Płaszowie więziony w nim przejściowo Henryk Vogler krakowski pisarz i krytyk literacki żydowskiego pochodzenia. Obóz powstał w 1942 i był przeznaczony dla Żydów z krakowskiego getta . W lipcu 1943 r. Niemcy utworzyli na terenie obozu, także obóz pracy wychowawczej dla Polaków. Dopiero w 2021 roku powstało w Krakowie Muzeum Kl Plaszow, mające w sposób właściwy przywrócić zamazywaną przez dziesięciolecia pamięć tego miejsca martyrologii tysięcy krakowian: Żydów i Polaków. O tym obozowym wczoraj i o tym muzealnym dziś w Kole kultury mówiły dyrektorka Muzeum Monika Bendarek i kierująca działem muzealnym Marta Śmietana, współautorki plenerowej wystawy pt. „Kl Plaszow. Miejsce po, miejsce bez”. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.

Zasługuje na ciągłą  pamięć… - Kl Plaszow to historia Krakowa
1.Zabudowania części więźniarskiej KL Plaszow, 1944 r., wł. IPN 2. Plac apelowy KL Plaszow, 1944 r., wł. IPN 3. Widok na Szary Dom .W czasie funkcjonowania KL Plaszow mieściły się w nim biura zarządu obozu, a w piwnicach areszt/fot. J.Drużyńska 4. Ruiny hali przedpogrzebowej nowego cmentarza krakowskiej gminy żydowskiej / fot. J.Drużyńska

J.Drużyńska rozmawia z M.Bednarek i M.Śmietaną

Historia obozu w Plaszowie

Niemiecki nazistowski obóz Plaszow został utworzony przez Niemców w październiku 1942 r. na terenie krakowskich dzielnic Podgórze i Wola Duchacka. Pierwsze prace rozpoczęto na obszarze zlokalizowanych w tym miejscu cmentarzy żydowskich. Plaszow powstał jako obóz pracy (Zwangsarbeitslager Plaszow des SS- und Polizeiführers im Distrikt Krakau – ZAL Plaszow) i był przeznaczony dla Żydów ze zlikwidowanego w marcu 1943 roku krakowskiego getta. W latach 1943–1944 osadzono w nim także Żydów ocalałych z likwidowanych przez Niemców gett w Bochni, Tarnowie, Wieliczce, Rzeszowie, Przemyślu oraz z obozu pracy w Szebniach. W lipcu 1943 r. Niemcy utworzyli na terenie ZAL także obóz pracy wychowawczej dla Polaków. Przetrzymywano w nim mieszkańców Krakowa oraz ofiary pacyfikacji podkrakowskich miejscowości. W styczniu 1944 r. obóz pracy został przekształcony w obóz koncentracyjny (Konzentrationslager Plaszow bei Krakau – KL Plaszow). W tym samym roku funkcjonował on również jako obóz przejściowy dla kierowanych do KL Auschwitz węgierskich Żydów. Od wiosny 1944 r. do KL Plaszow przyjeżdżały transporty więźniów z ewakuowanych obozów w dystryktach lubelskim i radomskim. Z KL Plaszow wywożono transporty do innych obozów pracy i koncentracyjnych. Szacuje się, że przez cały okres funkcjonowania obozu przetrzymywano w nim ponad 35 tys. osób, a liczba jego ofiar oceniana jest na ok. 6 tys. Wśród nich największą grupę stanowili Żydzi – ofiary likwidacji krakowskiego getta oraz złapani na tzw. aryjskich papierach – przeznaczeni na śmierć podczas selekcji dokonywanych w obozie. Na terenie KL Plaszow rozstrzeliwano również osadzonych w krakowskim więzieniu przy ulicy Montelupich Polaków, Żydów i osoby innej narodowości. Egzekucje i pochówki odbywały się w trzech miejscach straceń: obok starego cmentarza oraz na terenie dwóch dawnych szańców artyleryjskich, zwanych H-górką i C-dołkiem.

Likwidacja KL Plaszow trwała od sierpnia 1944 r., gdy Niemcy rozpoczęli wywożenie więźniów i infrastruktury obozowej (elementy baraków, wyposażenie warsztatów itp.). 14 stycznia 1945 r. ostatnia grupa ok. 600 więźniów KL Plaszow wyruszyła pieszo w kierunku KL Auschwitz. Od 19 stycznia do końca 1945 r. na terenie poobozowym stacjonowała Armia Czerwona, pustosząc go. Po jej wyjściu obszar ten stał się dostępny dla każdego, a proces dewastacji postępował.

tekst -  mat.pras. Muzeum

fragment ruin hali przedpogrzebowej nowego cmentarza krakowskiej gminy żydowskiej /fot.J.Drużyńska

Od marca 2024 r. na terenie miejsca pamięci KL Plaszow znajduje się wystawa plenerowa „KL Plaszow. Miejsce po, miejsce bez”.

.
Ekspozycja składa się z 14 nośników z materiałami w językach: polskim, angielskim i hebrajskim. Każdą z plansz buduje tekst historyczny, fragmenty relacji byłych więźniów oraz historyczne fotografie. Treści obecne na wystawie są uzupełnione przez 41 punktów terenowych i 3 okna archeologiczne.
Tablice wystawowe umieszczone w najważniejszych miejscach na terenie poobozowym układają się w opowieść o historii byłego obozu.

fot. J.Drużyńska

"Obóz w Płaszowie będący swoistą kontynuacją getta krakowskiego, ze względu na swoją rolę, specyfikę i ofiary zbrodni - tysiące krakowian: Żydów i Polaków - zasługuje na ciągłą pamięć" 

R.Kotarba "Żydzi  Krakowa w dobie zagłady ( ZAL/KL Plaszow) "

Miejsce rozstrzeliwań tzw. "H - górka" /fot.J.Drużyńska

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki