Radio Kraków
  • A
  • A
  • A
share

Audycja z dn.11.11. ŚWIĘTO NIEPODLEGŁOŚCI

(fot. przed 1930 r.Wikipedia)

 

ZAGADKA HISTORYCZNA (11.11.)

 

Urodził się w 1876 r.  Podpułkownik, inżynier saperów Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Podczas wojny polsko-ukraińskiej, Bitwy o Lwów 1918/1919 jako kapitan saperów walczył w obronie miasta na odcinku I, pododcinek " Szkoła Kadecka".

Został dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

Podarował teren pod  Pomnik Obrońców Lwowa według projektu  inż. arch. RUDOLFA INDRUCHA, odsłonięty 29 września w 1925 r. na PERSENKÓWCE, a zniszczony przez Armię Czerwoną w 1939 r.

W okresie międzywojnia zamieszkiwał we LWOWIE, między innymi wygłaszał prelekcje w rozgłośni lwowskiej.

Po zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną został aresztowany i był przetrzymywany w lwowskim więzieniu na Zamarstynowie.

W 1940 został zamordowany przez NKWD. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej.

Ofiary tej zbrodni zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

Proszę podać jego imię i nazwisko.

                       
ADRES INTERNETOWY:  regionalne@radiokrakow.pl
                                      do godz. 8.00. dnia 11.11. 2020 r.    

                                        

UPOMINKI:

płyta CD " NAD NAMI ORZEŁ BIAŁY" z polskimi pieśniami i piosenkami patriotycznymi.

2 egzemplarze wydawnictwa "Tu narodziło się wojsko polskie. Pobyt I Brygady Legionów w Kętach i okolicy w 1915 r.

2 egzemplarze wydawnictwa z 1933 r. "SĄD GRZESZNIKA. SAM NAD SOBĄ" autorstwa Piotra Borowego, Gazdy z Orawy.

książka Marka Ciska "W KĄCIE CZY NA FRONCIE? KĘTY WOKÓŁ LEGENDY LEGIONOWEJ"

 


 

Autor projektu  Zygmunt Kamiński (1927), projekt godła zmodyfikowany przez Andrzeja Heidricha w 1990 r. ( fot. Wikipedia)

 

W świątecznej audycji "Pejzaże regionalne”, która potrwa od godz. 6.00. do godz. 8.00. będziemy nawiązywać nie tylko do wydarzeń roku 1918, ale przypominać też, że walka o niepodległe państwo polskie, o zachowanie jego suwerenności toczyła się już wtedy, gdy I Rzeczpospolita jeszcze na mapach Europy istniała.

Niektórzy historycy zaliczają nawet Konfederacje Barską do pierwszego polskiego powstania niepodległościowego.

A potem były rozbiory, Powstania Listopadowe i Wielka Emigracja, Powstanie Styczniowe i zsyłki na Syberię, wreszcie wybuch I wojny światowej i czyn zbrojny Legionów Józefa Piłsudskiego.

Data 11 listopada 1918 r choć tak ważna niepodległości jednak jej nie gwarantowała i trzeba było walczyć zarówno zbrojnie jak i dyplomatycznie o granice II Rzeczpospolitej.

 

Nizina Zachodniosyberyjska ( fot.Vadim tLS Andrianov/Wikipedia)

 

Krakowski historyk PIOTR BOROŃ omawia historię zsyłek Polaków na Syberię.

Przypomina, że kiedyś Syberią nazywano teren od Uralu po Kamczatkę, dokąd w 1725 r. dotarł żeglarz Vitus Bering (1681 -1741) Duńczyk, w carskiej służbie.

 

 

 

( fot. Foobaz / angielska Wikipedia)

Pierwsze zsyłki Polaków na Syberię to czas panowania Iwana Groźnego, większe grupy wysyłano tam w czasie Potopu Szwedzkiego, a w czasie Konfederacji Barskiej (1768 -1772) trafiło tam od 10. do 20. tysięcy Polaków.

Konfederatów Barskich carskie wojska pędziły " polską drogą krzyżową" przez Warszawę, Kijów, Kazań i dalej na wschód, na Sybir.

Posłuchaj!
 

 

 


 

 

(fot.Wikipedia)

Jest patronem jednej z tarnowskich ulic. Spoczywa na Starym Cmentarzu w TARNOWIE.

Znamy dokładnie jego życiorys, bo napisał " Pamiętniki z pobytu na Syberyi" (tomy 1-3 wydane w latach 1860-1861 ), które zostały przetłumaczone na wiele języków.

RUFIN PIOTROWSKI (1806 -1872) był dziewiętnastowiecznym działaczem politycznym, uczestnikiem powstania listopadowego, emigrantem i emisariuszem.

W czasie powstania listopadowego służył pod rozkazami gen. Józefa Dwernickiego; walczył w bitwie pod Ostrołęką i w obronie Warszawy.

Po upadku powstania wyemigrował do Francji. W latach 1833-1835 był członkiem Towarzystwa Demokratycznego Polskiego.

Od 1843, po wysłaniu go jako emisariusza do ojczyzny, organizował konspirację w Kamieńcu Podolskim.

Został schwytany, skazany i osadzony w więzieniu w Kijowie, a następnie skazano go na katorgę pod Omskiem. W 1846 r. uciekł do Archangielska, skąd przedostał się najpierw do Petersburga, a potem do Rygi, gdzie opuścił Rosję docierając przez Królewiec do Francji.

Od 1851 wykładał w polskiej szkole batiniolskiej w Paryżu.

W czasie wojny krymskiej w 1853 r. z ramienia A. J. Czartoryskiego formował pułk kozaków sułtańskich w Turcji.

 

( fot.Wikipedia)

W 1867 r.  Rufin Piotrowski powrócił do Galicji i na zaproszenie  Adolfa Jordana, dziedzica podtarnowskiego BŁONIA, osiadł tam, został nauczycielem języka francuskiego i ożenił się z wdową po generale Zaborowskim. Zmarł w 1872 r.

Życiorys Rufina Piotrowskiego przypomina tarnowski historyk dr KAZIMIERZ BAŃBURSKI

Posłuchaj!

 


 

 

fot. Witold Pikiel  (1889–1943) /Wikipedia

 

Historyk i muzealnik dr ANDRZEJ MAŁYSA jest znawcą dziejów KĘT i okolicy. Opublikował ponad 80 artykułów na ten temat, wydał kilka książek.

Opowiada o pobycie komendanta JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO i żołnierzy jego Pierwszej Brygady w KĘTACH w 1915 r.

To właśnie tam z dala od frontu, w kęckich klasztorach - szpitalach, a także w okolicznych wsiach, legioniści leczyli rany po niezwykle krwawej Bitwie pod Łowczówkiem, którą stoczyli w Boże Narodzenie roku 1914.

Pierwsi żołnierze pojawili się w Kętach po południu 24. stycznia 1915 r. a pod koniec lutego wrócili na front.

A u kogo nocował w Kętach Józef Piłsudski, kto gościł wówczas komendanta ?

Posłuchaj!

Rynek w Tuchowie ( fot.Paweł Klasa/Wikipedia)

W rozmowie z TOMASZEM WANTUCHEM Prezesem Zarządu Towarzystwa Miłośników Tuchowa, przypominamy życiorys Antoniego Stawarza, urodzonego w Tuchowie w 1889 r.

Posłuchaj!

 


 

(fot. Graf1898/Wikipedia)

 

Przed 102 laty, po 123 latach zaborczej niewoli, niepodległa Polska odrodziła się w austriackiej Galicji.

W KRAKOWIE i TARNOWIE przejmowanie władzy rozpoczęło się już 30 i 31 października 1918 r.

( fot. Jerzy Opioła/Wikipedia)

W Krakowie jednym z organizatorów oswobodzenia miasta był kapitan. ANTONI STAWARZ (1889 -1955).

31 października wczesnym rankiem oddziały A. Stawarza zajęły dworzec kolejowy w Płaszowie, bez jednego wystrzału, z pomocą harcerzy prokocimskich, rozbroiły żołnierzy austriackich, a następnie zajęły koszary w Podgórzu.

Potem w uroczystym pochodzie żołnierze przeszli do Rynku Głównego.

 


 

BOCHNIA   ( fot.PRZEMYSŁAW KONIECZNY)

 

O ile Antoni Stawarz jest w Małopolsce osobą znaną, to wojskowy, który ogłaszał odrodzenie Polski w Bochni, gen. JERZY DOBRODZICKI (1884 - 1934) został zupełnie zapomniany.

Fot. Centralne Archiwum Wojskowe.

Jego wojskową karierę i drogę do niepodległości omawia znawca historii Krakowa i  Galicji MICHAŁ KOZIOŁ.

Posłuchaj!

 

 

Grób gen.J. Dobrodzickiego na Wojskowych Powązkach w Warszawie  ( fot. Mateusz Opasiński/Wikipedia)

 


 

Nowy Sącz ( fot. Adam Dziura/Wikipedia)

 

A jak odradzała się niepodległa Polska w 1918 r. w NOWYM SĄCZU?

Klimat tamtych dni powraca w archiwalnej rozmowie z IRENĄ STYCZYŃSKĄ - Honorową Obywatelką Nowego Sącza, która zmarłą 11 listopada 2007 roku.

11.listopada  2020 r. przypada 13. rocznica jej śmierci.

Posłuchaj!

 


 

Herb Gminy Jabłonka ( fot. Bestiarow/Wikipedia)

 

Historyk dr JERZY ROSZKOWSKI przypomina o dyplomatycznych staraniach w sprawie plebiscytu na Spiszu i Orawie, który miał odbyć się w 1920 r. ale jednak się nie odbył.

Decyzję o przeprowadzeniu plebiscytu podjęła Rada Najwyższa Konferencji Pokojowej 27 września 1919 roku. Plebiscyt miał odbyć się w trzy miesiące od przekazania decyzji o jego przeprowadzeniu skłóconym stronom.

Miał objąć całość historycznego Śląska Cieszyńskiego.

Na wniosek Polski plebiscyt rozszerzono także na Spisz i Orawę, gdzie oprócz powiatu trzciańskiego miał również objąć powiat namiestowski i północną część powiatu twardoszyńskiego.

Latem 1920 roku podczas ofensywy sowieckich wojsk Tuchaczewskiego na Warszawę sytuacja Polski znacznie pogorszyła się.

10 lipca Polska podpisała na konferencji w Spa deklarację o podporządkowaniu się decyzjom arbitrażu międzynarodowego. Wykorzystał to czechosłowacki minister spraw zagranicznych Edvard Beneš i przeforsował niekorzystny podział Śląska Cieszyńskiego przez mocarstwa bez przeprowadzania plebiscytu[, na co zgodził się premier Władysław Grabski, licząc na pomoc mocarstw w obliczu inwazji bolszewickiej na Polskę.

Posłuchaj!

 


 

(fot.Wikipedia)

STANISŁAW RODZIŃSKI (ur. 1940 Kraków) - artysta malarz, profesor krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, a w latach 1996 -2002 jej rektor, w tym roku ukończył 80 lat.

W swojej twórczości podejmuje m.in. motywy ikonograficzne chrześcijaństwa i tematykę pasyjną.

Ma w dorobku trzy książki zawierające szkice o sztuce: "Sztuka na co dzień i od święta" (1999), "Obrazy czasu" (2001) oraz "Mój szkicownik" (2005).

Wyjaśnia w jaki sposób niepodległość Polski była manifestowana przez polskich artystów, przez Jana Matejkę oraz innych malarzy.

Posłuchaj!

 

 


 

 

 

Autor:
Jan Stępień

Wyślij opinię na temat artykułu

Kontakt

Sekretariat Zarządu

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Dodaj pliki

Wyślij opinię