Fabuła powieści jest dobrze znana miłośnikom kryminałów. Dziesięć osób zostaje zaproszonych do luksusowego domu na odciętej od świata wyspie. Tajemniczy gospodarz – pan Owen – nie pojawia się jednak na miejscu. Wkrótce zaczyna się seria zagadkowych śmierci. Goście odkrywają, że każdy z nich w przeszłości był zamieszany w czyjąś śmierć, ale uniknął odpowiedzialności.
Dla prof. Hańderek to przede wszystkim opowieść o moralnym wymiarze ludzkich czynów. – „Cała historia, jaka tu się dzieje na Wyspie Żołnierzyków, to jest historia dotycząca odpowiedzialności” – podkreśla filozofka.
Jak zauważa badaczka, warto tu odróżnić dwa pojęcia: działanie odpowiedzialne i pociąganie do odpowiedzialności. W pierwszym przypadku człowiek świadomie przewiduje skutki swoich decyzji i bierze je na siebie. W drugim – ktoś z zewnątrz ocenia jego czyny i wymierza karę.
– „Jest ogromna różnica pomiędzy działaniem odpowiedzialnym (…) a pociąganiem do odpowiedzialności kogoś z zewnątrz” – mówi prof. Hańderek.
W powieści Christie właśnie tę rolę przyjmuje tajemniczy organizator spotkania. Zaprasza na wyspę osoby, które – w jego przekonaniu – powinny zostać ukarane. Jednak szybko pojawia się pytanie: czy ktoś ma prawo samodzielnie wymierzać sprawiedliwość?
To jeden z najważniejszych problemów filozoficznych obecnych w książce. Zdaniem prof. Hańderek, historia z wyspy pokazuje także, jak różne mogą być ludzkie winy i jak trudno je porównywać. – „Sprawiedliwość nie jest ilościowa” – zauważa filozofka, wskazując, że nie da się w prosty sposób zestawić różnych czynów i wymierzyć za nie identycznej kary.
Właśnie dlatego kryminał Christie staje się czymś więcej niż tylko literacką zagadką. Kolejne śmierci bohaterów skłaniają do zastanowienia się nad granicami osądzania innych ludzi.
Filozofia – jak przypomina prof. Hańderek – od samego początku związana była z rozwiązywaniem zagadek. – „Skoro filozofia wzięła się ze zdziwienia nad światem, to rozwiązywanie zagadek kryminalnych jest w pewnym sensie filozoficzną analizą” – podkreśla.
Dlatego „I nie było już nikogo” można czytać nie tylko jako mistrzowsko skonstruowany kryminał, ale także jako opowieść o ludzkim sumieniu. W świecie Agaty Christie pytanie o to, kto jest mordercą, okazuje się równie ważne jak inne – czy w ogóle potrafimy sprawiedliwie ocenić cudze czyny.
Wyślij opinię na temat artykułu
Komentarze (0)
Brak komentarzy
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit.
Amet architecto
asperiores deleniti dicta dolores earum illo iste
Posłuchasz nas
Kraków 101.6 MHz
Tarnów 101 MHz
Zakopane 100 MHz
Andrychów 98.8 MHz
Gorlice 97.4 MHz
Krynica-Zdrój 102.1 MHz
Rabka-Zdrój 87.6 MHz
Szczawnica 90 MHz
Nowy Sącz 90 MHz
