Kościół i antropologia binarna
Przed naszą rozmową na antenie powiedziała pani, że osoby transpłciowe żyją trochę w szarej strefie - jeśli chodzi o język, narrację w Kościele, we wspólnocie. Co to znaczy?
- Mam na myśli to, że jakkolwiek temat transpłciowości w ostatnich latach pojawia się w dokumentach kościelnych, zarówno na poziomie watykańskim, jak i lokalnym, to nadal brak ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii transpłciowości. Wciąż jest to temat nowy dla Kościoła, dlatego osoby transpłciowe – choć istnieją i chcą uczestniczyć w jego życiu – funkcjonują w nie do końca uregulowanym sensie.
Czyli nawet jeśli nie zgadzamy się ze stanowiskiem Kościoła co do osób homoseksualnych, to jednak znamy to stanowisko, prawda? W przypadku osób transpłciowych nie mamy takiej jasności.
- Nie jest tak, że w ogóle nie ma żadnej wypowiedzi, ale ona nie jest ostateczna,. Pojawiają się wypowiedzi dotyczące samej tranzycji, czy to prawnej, czy medycznej (także zmiana imienia i płci wpisanej w dokumentach) i one są co do zasady krytyczne (myślę o wypowiedziach ze strony Kościoła właśnie). Poza tym są osadzone mocno w antropologii binarnej. Takiej, która widzi kobietę i mężczyznę zgodnie z opisem biblijnym, zgodnie z wieloletnią tradycją Kościoła i historią. I pojawiają się osoby, które są poza tym podziałem, nie wpisują się w niego.
Wspominana przez pana Maria Jadwiga Minakowska upomina się o swoją obecność, ale są też inne, bardziej lub mniej znane. Więc pytanie do Kościoła: co dalej? Wypowiedzi dotyczą, na przykład, kwestii chrztu, sakramentu małżeństwa, sakramentu święceń i są różne w różnych przypadkach. Brakuje jednak ostatecznej odpowiedzi. Owszem, ten temat pojawia się w dokumentach, ale w mniejszym stopniu niż kwestia homoseksualności, która była omawiana wcześniej bardziej szczegółowo i pojawia się w Katechizmie Kościoła Katolickiego.
Inne dynamiki
Czyli paradoksalnie brakuje tu stanowczości, ale chodzi o stanowczość w ustanowieniu jednej doktryny, tak? Bo kwestie prawne, dokumentów kościelnych, chrztu, bierzmowania, to są realne problemy dla osób wierzących, które dokonały tranzycji.
- Tak, jak najbardziej. Chciałabym zwrócić uwagę, że w ostatnich latach ten temat zyskuje na znaczeniu nie tylko w społeczeństwie, co dobrze widzimy, ale także w Kościele. Kościół odpowiada na to, co się dzieje w społeczeństwie – lepiej lub gorzej, mniej lub bardziej – ale jednak odpowiada. Może nie uprzedza tych zmian, ale reaguje na zjawiska, które zdążyły się już w pewnym stopniu przyjąć w naszej cywilizacji europejskiej. Nie dzieje się to równolegle, widać tu pewne opóźnienie. Jest takie powiedzenie, że młyny kościelne mielą powoli i tak też jest w tym przypadku.
Jednocześnie wyraźnie widać, że dokumenty pojawiają się coraz częściej, podobnie jak wzmianki dotyczące już stricte transpłciowości – nie ogólnej płciowości czy homoseksualności, które były wcześniej omawiane w różnych wariantach i formach. Dziś, kiedy przegląda się informacje o tym, co Kościół mówi o transpłciowości i osobach transpłciowych, wyraźnie widać rosnące zainteresowanie tym tematem.
Kościelne młyny, jak pani powiedziała, wolno działają, a w Polsce jeszcze wolniej implementujemy zmiany, przynajmniej taki jest pogląd. Wydaje mi się, że istotne jest też to, że Kościół w ostatnich latach zrobił sporo, żeby oddać głos grupom wcześniej niewysłuchiwanym – osobom homoseksualnym, ale też świeckim czy kobietom – i być może to jest moment, kiedy trzeba pochylić się także nad osobami transpłciowymi.
- Myślę, że to naturalnie wynika z tej dynamiki. Jak pan słusznie zauważył, niektóre zmiany zostały zainicjowane już na Soborze Watykańskim II, czyli w latach sześćdziesiątych XX wieku. Mimo że upłynęło sporo czasu, trzeba pamiętać, że Kościół funkcjonuje w różnych dynamikach. Jest jeden Kościół powszechny, ale w różnych państwach, kulturach i kontekstach rozwija się w różnym tempie. Dlatego zmiany, które wtedy zapoczątkowano, wchodzą mniej lub bardziej stopniowo.
Widzimy też efekty działania ruchów społecznych. Większa rola kobiet wiąże się z ruchem feministycznym i teologią feministyczną, która rozwija się w Kościele rzymskokatolickim od lat posoborowych, choć w Polsce może to wciąż brzmieć jak coś nowego. Udział świeckich to również kluczowy aspekt Soboru. Natomiast w Polsce – ze względu na kwestie historyczne, takie jak żelazna kurtyna czy relacje Kościoła z władzą – pewne zmiany następują z opóźnieniem. Nie oznacza to jednak, że Sobór się nie przyjął, ale raczej pokazuje różnice tempa w porównaniu z Europą Zachodnią.
Duszpasterskie towarzyszenie
A pani jako teolożka jak wyobraża sobie rolę kapłana w takiej sytuacji, kiedy w parafii jest osoba transpłciowa, która chce dokonać tranzycji, jak powinien się zachować duszpasterz?
- Trudno mi postawić się w takiej roli, bo nie jestem księdzem i nie pracuję duszpastersko. Myślę jednak, że najważniejsze byłoby niewypychanie z Kościoła, niewyrzucanie takiej osoby – niezależnie od poziomu akceptacji dla tej decyzji i poziomu jej zrozumienia, bo to są dwie różne rzeczy. To, czy coś akceptujemy, i to, czy ktoś czuje się odrzucony albo przyjęty jako człowiek, to nie jest to samo. Chodzi o duszpasterskie towarzyszenie mimo wszystko, o rozmowę – co zresztą jest zalecane wobec osób w sytuacjach nieuregulowanych.
Tutaj mamy też różnice, jeśli chodzi o sakramenty. Sakrament małżeństwa i święceń są związane z płcią – Kościół nie uznaje małżeństw jednopłciowych, a święcenia są zarezerwowane dla mężczyzn biologicznych. Natomiast jeśli chodzi o chrzest, Kościół dopuszcza chrzest osób po tranzycji, ponieważ jest on traktowany jako sakrament konieczny. Trzeba też pamiętać, że prawo kanoniczne ma służyć zbawieniu człowieka i wszystko powinno być temu podporządkowane, a nie tylko zachowaniu porządku. Nauczanie Kościoła może się rozwijać, ale jednocześnie każda osoba – niezależnie od swojej sytuacji – pozostaje członkiem Kościoła.
Wyślij opinię na temat artykułu
Komentarze (0)
Brak komentarzy
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit.
Amet architecto
asperiores deleniti dicta dolores earum illo iste
Posłuchasz nas
Kraków 101.6 MHz
Tarnów 101 MHz
Zakopane 100 MHz
Andrychów 98.8 MHz
Gorlice 97.4 MHz
Krynica-Zdrój 102.1 MHz
Rabka-Zdrój 87.6 MHz
Szczawnica 90 MHz
Nowy Sącz 90 MHz
