Berlingowcy - polskojęzyczna armia Stalina - żołnierze tragiczni?

Po ewakuacji wojska generała Władysława Andersa na Bliski Wschód na terenie ZSRS pozostała jeszcze kilkusettysięczna rzesza Polaków, nie licząc dawnej Polonii czy obywateli polskich innych narodowości. Z nich Stalin postanowił stworzyć w 1943 roku polskojęzyczną armię, jako przeciwwagę dla PSZ podporządkowanych polskiemu Rządowi na Uchodźstwie, która walczyć będzie u boku Armii Czerwonej. O „berlingowcach”, którzy wykorzystali szansę wyrwania się z nieludzkiej ziemi, którzy ginęli tysiącami w szeregach 1 i 2 Armii Wojska Polskiego, wcielanych do karnych kompani, prześladowanych przez informację wojskową i NKWD, indoktrynowanych przez polskich i sowieckich politruków w programie „Historia kołem się toczy” mówił Piotr Korczyński, historyk publicysta, rysownik, redaktor naczelny kwartalnika „Polska Zbrojna. Historia”, autor wielu książek historycznych. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.

Polscy żołnierze w drodze do Berlina / Z archiwum Piotra Korczyńskiego

"Wczoraj łach, mundur dziś! Ściśnij pas, pora iść!" - śpiewali żołnierze I Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w Związku Sowieckim. Słowa jeszcze w Sielcach nad Oką napisał Adam Ważyk, muzykę skomponował ppor. Aleksander Barchacz. Czy w rytm tego marsza szli do ataku w październiku 1943 w swój pierwszy bój pod Lenino? Berlingowcy, polskojęzyczna armia Stalina, żołnierze tragiczni?

Kościuszkowcy z portretem swego patrona, Kiwerce, 1944 rok / Z archiwum Adeli Żurawskiej

Byli to niemalże niewolnicy, którzy nie zdążywszy do armii generała Władysława Andersa, stracili nadzieję, że kiedykolwiek będzie im dane odzyskać wolność i wrócić do kraju, i to, co wydarzyło się wiosną 1943 roku, uznali za prawdziwy cud. Po ewakuacji wojska Andersa na Bliski Wschód, na terytorium sowieckim pozostała jeszcze kilkusettysięczna rzesza Polaków, nie licząc dawnej Polonii i obywateli polskich innych narodowości.

To z nich Stalin postanowił stworzyć wojsko, które miało być przeciwwagą dla PSZ na Zachodzie i dowodzić, że w Związku Sowieckim wciąż są Polacy pragnący najkrótszą drogą wrócić do Polski. Oczywiście nie było oficjalnie jakiejkolwiek mowy o chęci przeszczepienia nad Wisłę sowieckiego totalitaryzmu. Stalin pomny lekcji z 1920 roku, wiedział, że tworzenie polskich oddziałów w ramach Armii Czerwonej nie ma większego sensu- szkoda sił i środków. Wymyślił więc stworzenie formacji sojuszniczej – 1 Dywizji Piechoty imienia Tadeusza Kościuszki, która w Sielcach nad Oką szybko rozrosła się w 1 Korpus Polskich Sił Zbrojnych w Związku Sowieckim. Patronem dywizji został pogromca Rosjan pod Racławicami w 1794 roku, obowiązywały w niej polskie tradycje wojskowe i obrzędy religijne […]

W maju 1943 [rekruci] zaprotestowali gremialnie, kiedy wydano im sowieckie mundury drelichowe – nie chcieli ich wkładać, choć większość miała na sobie niemiłosiernie znoszone kufajki. A kiedy pod koniec miesiąca dostarczono wreszcie mundury polskiego kroju, wielu żołnierzy zamieniło „kurice” z rogatywek, jak nazywali orzełki bez korony, na te w koronie z czasów przedwojennego Wojska polskiego … […] Konflikty wokół mundurów, orzełków, niechęć i podejrzliwość wobec sowieckiej kadry oficerskiej oddelegowanej z Armii Czerwonej – to tylko wierzchołek góry lodowej, z którą mierzyli się komuniści w jednostkach 1 Korpusu […] Po chrzcie bojowym pod Lenino polscy żołnierze w styczniu 1944 roku zostali przeniesieni ze Smoleńszczyzny do Sum na Ukrainie. W czerwcu tego roku korpus został przemianowany na 1 Armię Polską w Związku Sowieckim. Stało się to dzięki napływowi nowych ochotników, którzy często mieli za sobą służbę w Armii Krajowej. Wielu z nich do wojska Berlinga trafiało pod przymusem z rozbitych przez NKWD lub Smiersz oddziałów partyzanckich.”

P. Korczyński „Piętnaście sekund. Żołnierze polscy na froncie wschodnim” Warszawa 2023 - fragment

J.Druzynska rozmawia z Piotrem Korczyńskim

Autor:

Jolanta Drużyńska

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Kultura

Sport

Muzyka

Audycje

Podcasty

Kontakt

Ramówka

Studia nagraniowe

Berlingowcy - polskojęzyczna armia Stalina - żołnierze tragiczni?

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

"Ugotować niedźwiedzia". Skandynawski kryminał jak western z Północy

Tarnów: w tej parafii księża nie biorą pieniędzy podczas kolędy. "Nie chcemy takich skojarzeń"

Zmarł krakowski artysta Janusz Tarabuła

Sylwestrowicze ruszyli spod Tatr. Duże korki na Zakopiance

Zabrali samochód śpiącego kolegi i wypadli z drogi. Kierowca nie miał uprawnień

Co przyniósł filmowy 2025 rok?

Marynia Gierat: "Jest to nagroda nie tylko dla mnie. To nagroda dla Kina pod Baranami"

Awaria systemu CEPiK. Ogromne problemy z wydawaniem praw jazdy i rejestracją aut w Krakowie

Ostateczny koniec kopalni Olkusz-Pomorzany. Rosną obawy mieszkańców Bolesławia

To nie był spokojny Sylwester i Nowy Rok w Małopolsce. Dwa śmiertelne wypadki, 24 pijanych kierowców

Zima nie odpuszcza. Są ostrzeżenia IMGW

Nie tylko dziś, ale na lata. Po co nam kapitał żelazny?

Bardzo trudne warunki w Tatrach. W góry lepiej nie wychodzić

Berlingowcy - polskojęzyczna armia Stalina - żołnierze tragiczni?

Komentarze (0)

Dodaj komentarz

Najnowsze

"Ugotować niedźwiedzia". Skandynawski kryminał jak western z Północy

Tarnów: w tej parafii księża nie biorą pieniędzy podczas kolędy. "Nie chcemy takich skojarzeń"

Zmarł krakowski artysta Janusz Tarabuła

Sylwestrowicze ruszyli spod Tatr. Duże korki na Zakopiance

Zabrali samochód śpiącego kolegi i wypadli z drogi. Kierowca nie miał uprawnień

Co przyniósł filmowy 2025 rok?

Marynia Gierat: "Jest to nagroda nie tylko dla mnie. To nagroda dla Kina pod Baranami"

Awaria systemu CEPiK. Ogromne problemy z wydawaniem praw jazdy i rejestracją aut w Krakowie

Ostateczny koniec kopalni Olkusz-Pomorzany. Rosną obawy mieszkańców Bolesławia

To nie był spokojny Sylwester i Nowy Rok w Małopolsce. Dwa śmiertelne wypadki, 24 pijanych kierowców

Zima nie odpuszcza. Są ostrzeżenia IMGW

Nie tylko dziś, ale na lata. Po co nam kapitał żelazny?

Bardzo trudne warunki w Tatrach. W góry lepiej nie wychodzić

Kontakt

12 630 61 01

Wyślij wiadomość

Wyślij opinię