|
|
Kraków 101.6 MHz
Kraków
101.6 MHz
Tarnów
101,0 MHz
Nowy Sącz
90,0 MHz
Zakopane
100,0 MHz
Andrychów
98,8 MHz
Gorlice
97,4 MHz
Krynica-Zdrój
102,1 MHz
Rabka-Zdrój
87,6 MHz
Szczawnica
90,0 MHz
|
Kontakt 4080 (SMS)
DZIEJE SIĘ COŚ W TWOJEJ OKOLICY?
SKONTAKTUJ SIĘ!
12 200 33 33 (antena)
12 630 60 00 (recepcja)
12 630 62 06 (reklama)
4080 (SMS)
500 202 323 (SMS i MMS)
redakcja@radiokrakow.pl
reklama@radiokrakow.pl
|
A
A
A

„Morze, nasze morze…”

„Kraków” i „Wilno” to dwa pierwsze polskie okręty wojenne II RP. Zbudowane zostały w Krakowie w stoczni rzecznej należącej do firmy Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów L. Zieleniewski S.A. Z kolei na na pływającym do 1936 roku „Krakowiaku” służył, późniejszy obrońca Helu z 1939 roku kapitan Zbigniew Przybyszewski, po wojnie skazany na karę śmierci za udział w rzekomym „spisku komandorów”. O Marynarce Wojennej II RP, jej związkach z Krakowem i powojennym losie oficerów marynarki w programie RK i IPN „Posłuchaj historii” Jolanta Drużyńska rozmawiała z dr Teodorem Gąsiorowskim z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Krakowie.

J.Drużyńska rozmawia z T.Gąsiorowskim

Torpedowiec ORP "Krakowiak" na morzu 1921-1936. Fot.NAC

 

Patrząc na współczesną mapę Europy trudno wyobrazić sobie, że Austria (dziś bez dostępu do morza) była kiedyś potęgą morską. A jednak pod banderą cesarza pływały dziesiątki okrętów wojennych. Od niewielkich kanonierek z Flotylli Wiślanej, po potężne okręty liniowe na Adriatyku. Przyszły pierwszy dowódca Polskiej Marynarki Wojennej, komandor Franciszek Nowotny, urodzony w odległej od morza Wieliczce, początkowo był kapitanem niewielkiego torpedowca, a I wojnę światową zakończył na stanowisku dowódcy pancernika.

Nie on jeden z Małopolan służył w cesarskiej marynarce. Toteż gdy nadszedł czas odzyskania niepodległości polscy marynarze przejęli jednostki pływające Flotylli Wiślanej i obsadzili porty na tej rzece aż po Sandomierz. Dalej na północ działali podobnie marynarze podlegli Radzie Regencyjnej obsadzając jednostki niemieckiej Weichselflotille. Na wschodzie 19 kwietnia 1919 r. sformowano Flotyllę Pińską.

Niewiele osób wie też, że pierwsze okręty zbudowane w Polsce dla Marynarki Wojennej nie powstały nad morzem (nie istniała jeszcze Gdynia, ani baza Marynarki na Oksywiu), ale w Krakowie. Stocznia rzeczna należąca do firmy Polskie Fabryki Maszyn i Wagonów L. Zieleniewski S.A. otrzymała w 1923 r. zlecenie na budowę dwóch okrętów artyleryjskich o niewielkim zanurzeniu. Po 32 miesiącach na wodę spłynęły monitory nazwane „Kraków” i „Wilno”. Karierę pod polskimi banderami zakończyły we wrześniu 1939 r. zatopione przez własne załogi na Kanale Królewskim.

 

Monitory rzeczne ORP "Kraków" ( z prawej) i ORP "Wilno" ( z lewej ) 1928 r. Fot. NAC

 

 

Także bałtycka część Marynarki Wojennej podtrzymywała związki z Małopolską. Jeden z otrzymanych w wyniku podziału niemieckiej Krigsmarine torpedowców nazwano „Krakowiak”. Pływał pod polską banderą do 1936 r., kiedy został wycofany ze służby, a później zezłomowany na skutek technicznego zużycia większości mechanizmów. Przez pewien czas jego dowódcę był kapitan Zbigniew Przybyszewski. Po zezłomowaniu „Krakowiaka” został dowódcą baterii artylerii nadbrzeżnej na Helu. Tej samej, która uszkodziła niemiecki pancernik „Schleswig Holstein”. Wojenną karierę zakończył w niemieckiej niewoli.

 

Fot. Ze zbiorów Muzuem Obrony Wybrzeża w Helu

 

Po wojnie Z. Przybyszewski wrócił do Kraju. Podjął służbę w ludowej Marynarce Wojennej, za którą ludowa Polska odpłaciła jemu, i jego sześciu kolegom, sfingowanym procesem zakończonym wyrokami śmierci.

 

 

TG (IPN)/JD

100%
0%