20 lat temu odszedł papież Jan Paweł II. Dla jednych postać pomnikowa, myśliciel, filozof i święty. Dla innych niemy świadek nadużyć, do których dochodziło w Kościele. O konstruktach i kliszach przesłaniających na postać polskiego papieża oraz tym jak postrzegany jest dziś przez młodych z Wojciechem Bonowiczem publicystą i poetą rozmawia Patryk Kubiak
Posłuchaj rozmowy
- Konstrukty wokół Jana Pawła II Wojciech Bonowicz zwraca uwagę, że prawdziwa postać papieża jest przesłaniana przez różne „konstrukty” i uproszczenia.
- Rozbieżne potrzeby różnych grup – jedni widzą w papieżu niekwestionowanego świętego i autorytet, inni obwiniają go za zaniedbania i tuszowanie nadużyć w Kościele.
- Problem komunikacji Kościoła – brak jasnych wyjaśnień i dialogu ze strony hierarchów sprawia, że w opinii publicznej rośnie wątpliwość co do roli Jana Pawła II w zwalczaniu pedofilii.
- Zmieniający się obraz wśród młodych – część młodego pokolenia nie uważa Jana Pawła II za moralny autorytet, mimo deklarowanego przez szkoły i Kościół kultu papieża.
- Dziedzictwo i polaryzacja – Wojciech Bonowicz podkreśla, że prawdziwy dorobek Jana Pawła II jest przykrywany przez polityczne spory, a pomniki i uchwały nie służą autentycznemu zrozumieniu jego pontyfikatu.
Konstrukty, klisze i prawdziwy papież
Wojciech Bonowicz wskazuje, że już za życia Jana Pawła II zaczęto tworzyć wokół niego rozmaite konstrukty, czyli uproszczone wyobrażenia i symbole. Papież Polak raz był ogłaszany wielkim, świętym i fundamentem moralnym, innym razem – krytykowany za realne czy rzekome zaniedbania. Zdaniem Bonowicza te uproszczenia sprawiają, że coraz trudniej dotrzeć do prawdziwego człowieka jakim był Jan Paweł II i realnego obrazu jego pontyfikatu.
- Konstrukty odnoszą się jakoś do prawdziwego papieża, ale jednak ich celem jest co innego. To zaspokojenie pewnych potrzeb, które są w ludziach. One abstrahują od tego, jaki papież był rzeczywiście - wyjaśnia Bonowicz.
Młodzi i zmiana autorytetów
Rozmówca zwraca uwagę na rosnący odsetek młodych ludzi, którzy nie uważają Jana Pawła II za moralną wyrocznię. Podkreśla, że media, internet i publiczne dyskusje ujawniają coraz więcej wątków związanych z niedostatkami w działaniu papieża. Młodzi czują się zagubieni, bo w szkole przedstawia się Jana Pawła II jako niezachwiany autorytet, zaś w sferze publicznej mówi się o jego ewentualnych błędach lub tuszowaniu spraw dotyczących m.in. przestępstw seksualnych w Kościele.
Pedofilia i reakcja Kościoła
Kwestia tuszowania lub niewystarczającej reakcji na skandale pedofilskie jest jednym z największych cieni pontyfikatu Jana Pawła II w opinii części społeczeństwa. Bonowicz podkreśla, że brak komunikacji i zdecydowanych wyjaśnień ze strony wielu biskupów powoduje, że te wątpliwości narastają. Choć Jan Paweł II uruchomił ogólnokościelny proces rachunku sumienia i przepraszania za grzechy przeszłości, jego działania w sprawie przestępstw seksualnych nadal budzą kontrowersje w wielu środowiskach.
- Młodzi ludzie tego papieża rzeczywiście nie są pewni, nie wiedzą co myśleć. Zmienił ten świat, słyszą, że był papieżem, który pokonał komunizm. Dobrze, ale z drugiej strony właśnie są te ciemne sprawy, których jakoś nikt im nie chce wyjaśnić, a wygląda na to, że one będą działać bardzo obciążająco - wyjaśnia
Papież w polityce i polaryzacja
Bonowicz podkreśla, że Karol Wojtyła stał się również elementem gry politycznej w Polsce. Różne grupy wykorzystują jego wizerunek dla własnych interesów: organizują uroczystości, przyjmują uchwały w obronie papieża albo przeciwnie – sięgają po argumenty o jego rzekomej winie. Rozmówca ocenia, że te zabiegi często nie służą rzetelnemu spojrzeniu na postać Jana Pawła II, lecz potęgują podziały.
Dziedzictwo i perspektywy
Rozmówca stawia pytanie, czy potrafimy jeszcze usłyszeć i docenić to, co było prawdziwą siłą pontyfikatu Jana Pawła II: otwartość na inne wyznania, zdecydowane odcięcie od antysemityzmu, wezwanie do przepraszania za błędy Kościoła i budowania wspólnoty ponad podziałami. W opinii Bonowicza warto pokazać Jana Pawła II w pełnym historycznym kontekście, także z jego ograniczeniami, bo to może wzbudzić autentyczniejszy szacunek niż stawianie pomników czy przyjmowanie politycznych uchwał.
Konstrukty wokół Jana Pawła II – Wojciech Bonowicz zwraca uwagę, że prawdziwa postać papieża jest przesłaniana przez różne „konstrukty” i uproszczenia.
Rozbieżne potrzeby różnych grup – jedni widzą w papieżu niekwestionowanego świętego i autorytet, inni obwiniają go za zaniedbania i tuszowanie nadużyć w Kościele.
Problem komunikacji Kościoła – brak jasnych wyjaśnień i dialogu ze strony hierarchów sprawia, że w opinii publicznej rośnie wątpliwość co do roli Jana Pawła II w zwalczaniu pedofilii.
Zmieniający się obraz wśród młodych – część młodego pokolenia nie uważa Jana Pawła II za moralny autorytet, mimo deklarowanego przez szkoły i Kościół kultu papieża.
Dziedzictwo i polaryzacja – Wojciech Bonowicz podkreśla, że prawdziwy dorobek Jana Pawła II jest przykrywany przez polityczne spory, a pomniki i uchwały nie służą autentycznemu zrozumieniu jego pontyfikatu.
