Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się tylko uliczną przekąską, obwarzanek krakowski to symbol z długą historią, kulinarny ambasador miasta i produkt chroniony europejskim oznaczeniem geograficznym. Coraz więcej mieszkańców i turystów odkrywa, że nie każdy wypiek z dziurką to obwarzanek, a jego odróżnienie od precla czy bajgla to nie tylko kwestia nazewnictwa, lecz także sposobu przygotowania i tradycji piekarskiej. 18 czerwca 2025 roku obchodzimy Dzień Obwarzanka – z tej okazji Sylwia Paszkowska rozmawiała z Martą Siudak z Żywego Muzeum Obwarzanka, która przekonuje, że obwarzanek zasługuje na własny dzień w kalendarzu nie mniej niż smok, hejnał czy lajkonik.
Obwarzanek, precel czy bajgiel? Wyjaśniamy różnice
Choć dla wielu obwarzanek, precel i bajgiel brzmią jak synonimy, w rzeczywistości są to trzy różne produkty – i właśnie tę wiedzę konsekwentnie promuje Żywe Muzeum Obwarzanka.
Nadal istnieje zagorzała grupa zwolenników przekonania, że obwarzanek, bajgiel i precel to to samo. Tymczasem my na każdym kroku podkreślamy, że są to trzy odrębne produkty i coraz więcej osób zaczyna posługiwać się poprawnym nazewnictwem – mówi Marta Siudak.
Nazwa „obwarzanek” pochodzi od procesu obwarzania – surowe ciasto, zanim trafi do pieca, zostaje zanurzone w gorącej wodzie. Ten etap zatrzymuje aktywność drożdży przy powierzchni ciasta, dzięki czemu zachowuje ono nadany kształt, zyskuje charakterystycznie chrupiącą skórkę i pozostaje miękkie w środku. Choć bajgle i precle również przechodzą proces obwarzania, różnią się kształtem, teksturą i trwałością. Precle – zwykle w formie ósemki – zachowują świeżość dłużej, bajgle są puszyste, natomiast obwarzanki najlepiej smakują tego samego dnia.
Dzień Obwarzanka
Pierwsze oficjalne obchody miały miejsce 20 czerwca 2023 roku. Jak mówi Marta Siudak, święto to było potrzebne, bo obwarzanek jest nie tylko kulinarnym symbolem Krakowa, ale także produktem o znaczeniu regionalnym i europejskim – posiada chronione oznaczenie geograficzne (ChOG). Małopolska szczyci się największą liczbą takich oznaczeń w całym kraju.
Tegoroczne obchody zapowiadają się wyjątkowo różnorodnie i obejmują wiele lokalizacji oraz form celebracji. Obwarzanki będą rozdawane m.in. z roweru cargo, który pojawi się na Plantach, zachęcając przechodniów do spontanicznego udziału w święcie. W holu Pałacu Krzysztofory stanie odrestaurowana, zabytkowa budka obwarzankowa, gdzie również będzie można skosztować wypieku. W wydarzenie włączy się Stowarzyszenie Tęcza, którego podopieczni wezmą udział w rozdawaniu obwarzanków, m.in. nad Zalewem Nowohuckim oraz przy Społecznej Kaffce. Dodatkowo, dzięki wsparciu partnera wydarzenia, Kraków Tourism Alliance, przysmaki będzie można degustować także w ich siedzibie, a nawet na lotnisku, gdzie obwarzanki powitają lub pożegnają podróżnych.
Dodatkową atrakcją będzie rozdawanie przypinek z wizerunkiem gołębia podskubującego obwarzanka – symboliczny i zabawny ukłon w stronę krakowskiej codzienności. Projekt autorstwa rysowniczki Sylwii Szyrszeń-Jaskierskiej jest kontynuacją corocznej serii i z pewnością ucieszy kolekcjonerów.
(Cała rozmowa do posłuchania)
