Posłuchaj wypowiedzi
6 listopada 1939 roku Niemcy rozpoczęli akcję Sonderaction Krakau.
"Tutejszy uniwersytet rozpoczął rok akademicki bez wcześniejszego uzyskania zgody władz niemieckich. Jest to wyraz złej woli. Ponadto jest powszechnie wiadomo, że nauczyciele zawsze byli wrogo nastawieni do niemieckiej nauki. W związku z tym, wszyscy, poza obecnymi na sali kobietami, zostaną wywiezieni do obozu koncentracyjnego. Jakakolwiek dyskusja, a nawet wypowiedzi na ten temat są wykluczone. Kto odważy się na opór wobec wykonania mojego rozkazu, zostanie zastrzelony" - te słowa skierował do polskich profesorów sturmbannführer SS Brunon Müllera w sali wykładowej Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Niemcy resztowali 183 osoby. Większość stanowili wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Akademii Górniczo-Hutniczej. Przeciwko akcji zaprotestował nawet sam Benito Mussolini. Hitlerowcy uwolnili 101 uwięzionych, którzy mieli powyżej 40 lat. Wielu jednak uczonych, wycieńczonych warunkami obozowymi, wkrótce zmarło. Pobyt w obozie przypłaciło życiem 13 profesorów, m.in: prof. Stanisław Estreicher oraz wybitni historycy literatury: Ignacy Chrzanowski i Stefan Kołaczkowski.
W audycji Anny Łoś udział wzięli: prof. Ewa Miodońska - Brookes, prof. Jan Marian Włodek, prof. Zofia Włodek oraz Franciszek Wasyl - z Archiwum UJ. W reportażu wykorzystano nagrania archiwalne z Archiwum Biblioteki Jagiellońskiej oraz fragment wspomnień prof. Stanisława Pigonia.
